მუსიკასთან ურთიერთობის საიდუმლო

ჩვენი ურთიერთობა მუსიკაზე, იმ ნიუანსებზე საუბრით შემოიფარგლება, რაც ნიჭიერ ადამიანს საუკეთესო მუსიკოსად აყალიბებს. ანუ რა არის ყველაზე დიდი საიდუმლო, რაც ტალანტის დაბადებას უკავშირდება. თავად გენეტიკური მემკვიდრეობის ნაკლებად სჯერა, თუმცა ნიჭიერებითა და ჰარმონიის შეგრძნებით მამას, პოეტ ზაურ ბოლქვაძეს დაემსგავსა.

Nike Air Jordan 11Lab4 Retro 4 Patent Leather

მამასგან განსხვავებით, აბსოლუტური სმენა ჰქონდა, რომლის წყალობით, სამი წლის ასაკში ფორტეპიანოზე დაკვრა ისწავლა, ხოლო შვიდი წლისამ კონცერტზე ორკესტრთან ერთად დაუკრა. ასეთი მონაცემებით წარმატებამაც არ დააყოვნა. ახლა

საერთაშორისო რანგის პიანისტია. მუსიკაზე გატაცებით საუბრობს, ამავდროულად საოცრად გულღიაა და პიანისტის წარმატების საიდუმლოსაც გვიზიარებს. ელისო ბოლქვაძეზე გესაუბრებით...



ქალბატონი ელისო პირველი ქართველი მუსიკოსია, რომელიც იუნესკოს კეთილი ნების ელჩად აირჩიეს და ამ პოზიციის ფარგლებში კონფლიქტურ ზონაში დაზარალებული ბავშვების დახმარებასა და სულიერ განვითარებაზე ზრუნავს. ქალბატონი ელისო არც ქართველ ბავშვებს ივიწყებს, განსაკუთრებით ნიჭიერ შემსრულებლებს. მათ გამოსავლენად და დასახმარებლად ელისო ბოლქვაძის საქველმოქმედო ფონდი "ლირა" დააარსა. მის სახელს ბათუმის მუსიკალური ფესტივალი უკავშირდება, სადაც ახალგაზრდა შემსრულებლები მსოფლიო დონის მუსიკოსებთან ერთად გამოდიან.



ქალბატონ ელისოსთან საუბარს იმ გარემოს, იმ ადამიანების გახსენებით ვიწყებთ, სადაც დაიბადა, ვინც მის ჩამოყალიბებაში განსაკუთრებული როლი შეასრულა.

- ქალბატონო ელისო, გამორჩეული ადამიანების გარემოცვაში იზრდებოდით, რამაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა თქვენს ჩამოყალიბებაში...
- დედა ნანა დარჩია-ბოლქვაძე ჟურნალისტი გახლდათ, მამა, პოეტი ზაურ ბოლქვაძე, ჟურნალ "ნიანგის" მთავარი რედაქტორი იყო. შესაბამისად, ჩვენს ოჯახში მწერლები და პოეტები ხშირად იკრიბებოდნენ. ჩვენთან შეკრებილი სტუმრების მთავარი სასაუბრო თემა საქართველოს გათავისუფლება, რუსეთისგან თავის დახსნა იყო. მიდიოდა სჯა-ბაასი, კამათი ამ თემასთან დაკავშირებით.

- მუსიკით როდის დაინტერესდით?
- დაკვრაზე ადრე სიმღერა დავიწყე. ვმღეროდი სუფთად და მიბაძვის საოცარი უნარი მქონდა. ბებიას დედა 30-იან წლებში ოპერის მომღერალი იყო. მისი მიბაძვით დავიწყე სიმღერა. სამი წლისაც არ ვიყავი, რომ ჩემს სასიმღერო კარიერაზე დიდ იმედებს ამყარებდნენ. ჩემი რეპერტუარი ნანი ბრეგვაძისა და ბუბა კიკაბიძის სიმღერებით შემოიფარგლებოდა. დაკვრა მოგვიანებით დავიწყე, როცა ინსტრუმენტი შევიძინეთ. არასდროს დამავიწყდება ის დღე, როცა პიანინო მიყიდეს. ყოველდღე ვიჯექი ინსტრუმენტთან და რაღაცას ჩემთვის ვაწყობდი. გავიდა რამდენიმე წელი, წამოვიზარდე. ერთხელაც, კიბიდან დავგორდი და ხელი ვიღრძე. დაზიანებული ხელი თაბაშირში ჩამისვეს და ბუნებრივია, ინსტრუმენტზე დაკვრა ვეღარ შევძელი. მაშინ მივხვდი, რომ მუსიკის გარეშე ვერ ვიცხოვრებდი.

- 7 წლის ასაკში ორკესტრთან ერთად პირველი კონცერტი გამართეთ?
- თუ ნიჭზე ვისაუბრებთ, ალბათ მამას ნიჭიერება უნდა გავიხსენო. არ აქვს მნიშვნელობა მოღვაწეობის სფეროს. ის უნიჭიერესი ადამიანი იყო და ეს მემკვიდრეობა მისგან მერგო. თუმცა, მუსიკალური სმენა არ ჰქონდა, არც მღეროდა. შინაგანი ხმა და მუსიკალური სმენა როგორ არ ჰქონდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში პოეზიას ვერ შექმნიდა.

- თქვენი მოგონებებიდან კიდევ რომელი ეპიზოდი გახსენდებათ?
- ერთი წლის ასაკიდან ყველაფერი კარგად მახსოვს. არ შემიძლია არ გავიხსენო ჩემი მეორე ინსტრუმენტის შეძენის ამბავი. მუსიკალურ კარიერაში პირველი წარმატებები მქონდა. დედამ ჩემთვის გერმანული საკონცერტო როიალის შეძენა გადაწყვიტა. თან იმ მარკის როიალი, რომელიც დედას უნდოდა, საქართველოში არ იშოვებოდა. ნოდარ დუმბაძე იყო ამ პროცესში ჩართული და ლამის ყოველდღე კულტურის მინისტრს აწუხებდა - არწმუნებდა, რომ გამორჩეული ნიჭი მქონდა და აუცილებლად ცნობილი პიანისტი გავხდებოდი. ხუმრობით, როგორც ნოდარს შეეფერებოდა, "როიალისტების პარტია" შექმნა. როიალის შეძენის პროცესში მამას ყველა მეგობარი იყო ჩართული. თან ეს საკონცერტო როიალი იცით, რამხელა იყო?

ჩვენს ყუთივით ბინაში ნამდვილად არ შემოეტეოდა. ჩვენი ბინა, კიდევ კარგი, პირველ სართულზე მდებარეობდა, თორემ მაღალ სართულზე შეიძლება ვერც ამოეტანათ. სამი თუ ოთხი წელი როიალის ძიებაში გავატარეთ. მამას მეგობრები დარწმუნებულები იყვნენ, რომ დიდი პიანისტი ვიქნებოდი. ახლა, ამ გადასახედიდან, მათ ასეთ დამოკიდებულებას რომ ვიხსენებ, მიკვირს, პატარა გოგონამ ასეთ "ზეწოლას" როგორ გავუძელი. ჩემს დაბადების დღეზე, ტრადიციულად გურამ ფანჯიკიძე თამადობდა. 2 იანვარს, 7 წლის რომ გავხდი, გურამმა საიდუმლო წერილი მომიძღვნა, რომელიც 17 წლის რომ გავხდებოდი, მაშინ უნდა გამეხსნა. წერილში ეწერა: "ეს ბავშვი მსოფლიოს აალაპარაკებს". წერილს ხელს მამას მეგობრები აწერდნენ. ისინი ჩემს ყველა კონცერტს ესწრებოდნენ. მათი სახით გულშემატკივრების მთელი გუნდი მყავდა, მათი საერთო შვილი ვიყავი.

- თქვენი წარმატება იმ პედაგოგების დამსახურებაცაა, ვინც მუსიკა კიდევ უფრო შეგაყვარათ.
- რასაკვირველია. პაწაწუნა ვიყავი, რომ ფორტეპიანოზე დაკვრის შესასწავლად ჩემს პირველ პედაგოგ ეკა მუხაძესთან მიმიყვანეს. ძალიან მიყვარდა ეს ქალბატონი. სანამ მუსიკალურ ათწლედში ჩავაბარებდი, მასთან დავდიოდი. ეკა მალე გარდაიცვალა, რამაც ჩემზე იმდენად იმოქმედა, რომ მუსიკისთვის თავის დანებება ვიფიქრე. პატარა ვიყავი და აზრი მალევე შემეცვალა. ეკას შემდეგ მაია წულუკიძე მასწავლიდა. პარალელურად მოსკოვიდან ჩამოსული ახალგაზრდა პედაგოგი სლავა ლევინი მამეცადინებდა. მოგვიანებით ჩემი პედაგოგი გიზი ამირეჯიბი იყო. საერთოდ, ამ გზაზე ბევრი მასწავლებელი გამოვიცვალე. არ ვარ მხოლოდ ერთ პედაგოგთან ურთიერთობის მომხრე. შეიძლება არაჩვეულებრივი ადამიანი იყოს, ძალიან ნიჭიერიც, მაგრამ შენს ბიოველში ვერ შემოვიდეს და ურთიერთობა ვერ შედგეს. ყველა მასწავლებელს მოსწავლესთან ურთიერთობის, ან ნაწარმოების მიმართ მიდგომის თავისი სტილი აქვს. ჩემთვის მისაღები პედაგოგის ძიებაში დიდი და რთული გზა გავიარე. ჩემთვის ყველაზე ძვირფასი თემურ მათურელი იყო. უძლიერესი ტანდემი გვქონდა, მისი უსიტყვოდ მესმოდა. მასთან ერთად დავეუფლე მუსიკალური ნაწარმოების შეცნობის საიდუმლოს. ფორტეპიანოზე დაკვრის ხელოვნება რთულია. კარგად დაკვრა სწორად დაკვრას სულაც არ გულისხმობს. ძირითადად ორი მიმართულებაა - ან საკუთარი თავისთვის უკრავ, ან კომპოზიტორისთვის.

- შეთავსება შესაძლებელია?
- ეს გახლავთ ოქროს კვეთა. ზღვარი, რომელიც საცალფეხო ბილიკივითაა. მაგალითად, მოცარტის შესრულებისას საკუთარი გრძნობების წინ წამოწევა სასაცილოა. ეს არის კლასიკური მუსიკის სირთულე. ჯაზში სულ სხვაგვარადაა. დაკვრის პროცესში შეგიძლია ახალი ნაწარმოების შექმნა, იმპროვიზაციის საშუალებაა.

- ადრეულ ასაკში მუსიკოსი ტექნიკის დახვეწაზე მუშაობს, შემდეგ ნაწარმოების ბოლომდე აღქმისა და მისი შეგრძნების უნარი ვითარდება. საკუთარისა და კომპოზიტორის სათქმელს შორის ზღვარის დაცვა როდის გამოგივიდათ?
- ეს პროცესი აღარ მახსოვს. რასაკვირველია ტექნიკაზეც ბევრს ვმუშაობდი, მაგრამ მიიჩნევა, რომ ბუნებრივად კარგი პლასტიკის თითები მაქვს, ანუ არ არის დაბლოკილი. სხვათა შორის, მოშურნეები ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ კარგი ტექნიკა მქონდა, ანუ გულისხმობდნენ, რომ უპირატესობას ტექნიკას ვანიჭებდი. ორკესტრთან ერთად დაკვრა დიდი პასუხისმგებლობაა. ისე უნდა ჟღერდეს ინსტრუმენტი, რომ ორკესტრთან ერთი მთლიანობა შექმნას. სხვა შემთხვევაში ვერ მოუსმენ ნაწარმოებს. ადრე ხომ საერთოდ კლავესინზე უკრავდნენ. საფორტეპიანო მუსიკის განვითარება ლისტს უკავშირდება. სცენაზე როიალის მდებარეობაც კი შეცვალა. ორკესტრის უკან იდგა და ცენტრისკენ გადმოიტანა, რომ უკეთესი ჟღერადობა ჰქონოდა. დღემდე ლისტის სავარჯიშოებზე ვმუშაობ. მთელი ოცი დღე რომ არ ვიმეცადინო, ერთ საათში აღმიდგენს ტექნიკას.

- სავარჯიშოების არჩევა ინდივიდუალურია?
- ლისტის სავარჯიშოების შესაძლებლობებზე მგონი, არც იციან. ნიჭიერი ბავშვების შესაძლებლობებს საკუთარი წარმატების ინსტრუმენტად და შემოსავლის წყაროდ იყენებენ.
- საერთაშორისო აღიარებამდე საკმაოდ რთულ და წინააღმდეგობებით სავსე გზას გაივლიდით. გქონიათ დანებების, პროფესიის შეცვლის სურვილი?
- წარმატებას და საზოგადოების აღიარებას ადრეულ ასაკში მივაღწიე, მაგრამ ეს პერიოდი დაემთხვა საქართველოში მძიმე 90-იან წლებს. ამერიკის შეერთებულ შტატებში უნდა მქონოდა გასტროლები, მაგრამ აქ ომი იყო და არ გამიშვეს. მდიდარი ოჯახი არასდროს გვეთქმოდა, მაგრამ მამას ჩვენი უზრუნველყოფის საშუალება ყოველთვის ჰქონდა. უცებ რთულ მდგომარეობაში აღმოვჩნდით. მე ახალგაზრდა ვიყავი და ოჯახის მატერიალურ მხარეზე არც ვფიქრობდი, მაგრამ მამა... ამ პერიოდს ძალიან ბევრი ხელოვანი შეეწირა. ფსიქოლოგიურმა სტრესმა ბევრი ფიზიკურადაც გაანადგურა. ჯუნგლებში გვიწევდა ცხოვრება, სადაც სუსტის ადგილი არ იყო. ამ თემაზე მოგვიანებით დავფიქრდი, დამაინტერესა, ასეთ გარემოში რიხტერი დაკვრას თუ შეძლებდა და იქნებოდა თუ არა დიდი მუსიკოსი. როცა თბილისში შუქი არ იყო და ოჯახში კრიტიკული მდგომარეობა შეიქმნა, მივხვდი, რომ იმასაც დავკარგავდი რაც უკვე მიღწეული მქონდა და საზღვარგარეთ წასვლა გადავწყვიტე. სამშობლოზე უსაზღვროდ შეყვარებული მამა იმავეს მირჩევდა. წასვლით თავი გადავირჩინე. წავედი პარიზში ისე, რომ მომავალზე არაფერი ვიცოდი. მარგარიტა ლონგის საერთაშორისო კონკურსზე უნდა გავსულიყავი, შოპენის ურთულესი ნაწარმოები `სი ბემოლ მინორული სონატა~ უნდა დამეკრა.

 

ამ ნაწარმოების შესრულებისას მოულოდნელად ისე დავწყნარდი, ყველაფერი დამავიწყდა სად ვიყავი, რას ვასრულებდი... მაშინ მივხვდი თუ რას ეძახდნენ "გასვლას". ნაწარმოები ისე შევასრულე, რომ ჟიურიც კი ფეხზე დამდგარი მიკრავდა ტაშს. ასეთი რამ მეორედ ამერიკაში, მოცარტის დაკვრისას განმეორდა. ამ დროს ისეთ სიმსუბუქეს გრძნობ, თითქოს სხეულს ტოვებ. ვიყავი საოცრად მშვიდი და აუღელვებელი, თან ვაკონტროლებდი ყველაფერს. 3000-კაციან დარბაზში, სცენაზე გასვლამდე მაცნობეს, რომ ჩემი უსაყვარლესი პედაგოგი თემურ მათურელი გარდაიცვალა. ზღვარზე რომ ვსაუბრობდით, სწორედ ასეთ მომენტებში ხვდები ნაწარმოების შესრულების ნამდვილ არსს, ვერ გრძნობ ზღვარს. ყოველთვის გახსნილი ვიყავი ახლის ასათვისებლად. უდიდესი ცოდნა მომცა ავსტრიის პერიოდმაც. იქ გავიცანი მიშელ სონი, ადამიანი, რომელმაც ჩემი ნიჭის თუ განათლების, იმის, რაც ჩემში იდო, საუკეთესო კუთხით წარმოჩენაში დამეხმარა.

ერთმანეთს მოცარტმა შეგვახვედრა. პირობითად, რასაკვირველია. ავსტრიაში მუსიკალური ცენტრი ჩამოაყალიბა, რომლისთვისაც მუსიკოსებს იკრებდა. ასეთი რამ მილიონში ერთხელ ხდება... კონკურსზე უნდა დამეკრა და ჩემი გამოსასვლელი დრო შეცვალეს. დათქმულ დროს რომ გამოვსულიყავი ერთმანეთს ავცდებოდით. მოგვიანებით იხსენებდა, შოპენის შესრულების დროს დარბაზიდან გასვლა გადავწყვიტე, ვიფიქრე, ამას ხომ ყველა ასე ასრულებსო, მაგრამ მოცარტის დაკვრა რომ დაიწყე, ისევ ჩემს ადგილს დავუბრუნდიო. ჩემი კოორდინატები ჩაიწერა და გამაფრთხილა, როცა დამირეკავთ, შემახსენეთ, რომ მოცარტს ასრულებდითო. ასე დავიწყე მასთან მუშაობა და მისი მეთოდით სწავლა. მეთოდი ტექნიკის დახვეწასა და ბგერაზე მუშაობას გულისხმობდა. ახალგაზრდა შემსრულებლებს რომ ვუკვირდები, უმრავლესობას არ ესმის რას უკრავს. ახალგაზრდას შემოქმედებითი მუხტი უნდა გაუხსნა. ნაწარმოების დაზეპირებით არაფერი გამოვა. მათი უმეტესობა შაბლონების მსხვერპლია. მათ ყოველთვის ვეუბნები, თავისუფლები იყვნენ. თუ საჭიროა პედაგოგებს ეკამათონ და თავიანთი პოზიცია დაიცვან. წარმატების მიუხედავად, არასდროს მავიწყდება, რომ ფორტეპიანოზე გაკვრისას თვითკმაყოფილების გრძნობა არ უნდა დამეუფლოს.

- ძირითადად რა არ გაკმაყოფილებთ?
- დაკვრის პროცესში გამტარი უნდა გახდე. უკმაყოფილება გეუფლება, როცა ამას ვერ ახერხებ, რასაც ყოველთვის გრძნობ.

- რეპერტუარს როგორ ირჩევთ, ცდილობთ მის გადახალისებას?
- იმის გამო, რომ დროში ვარ შეზღუდული, რეპერტუარს ხშირად ვიმეორებ, თუმცა სხვადასხვა სცენაზე მიწევს გამოსვლა. არსებობს ისეთი ნაწარმოებებიც, რომელიც მსმენელს ვერ მიიზიდავს, მაგალითად, რთული მოსასმენია შუმანის "კარნავალი". საინტერესოა ასევე ერთი და იმავე ნაწარმოების შესრულება. ბეთჰოვენი ათჯერ რომ შეასრულო, მეთერთმეტედ მაინც განსხვავებულად დაუკრავ. ნაწარმოებში ყოველთვის პოულობ ახალ ფერებს. მარკეტინგული გათვლით ყველაზე კარგად ჩაიკოვსკის პირველი კონცერტი იყიდება. რაც შეეხება საყვარელ ნაწარმოებებს, ყველა ის ნაწარმოები მიყვარს რომელსაც შუბერტის ხელმოწერა ამშვენებს. ჩემი ნება რომ იყოს, მხოლოდ შუბერტს დავუკრავდი.

-ელისო ბოლქვაძის საქველმოქმედო ფონდი "ლირა" დააფუძნეთ. მოგვიყევით ფონდის საქმიანობაზე?
-საქველმოქმედო ფონდი "ლირა" 2013 წელს ნიჭიერი ბავშვების დასახმარებლად დავაარსე. ახლა უფრო ფართომასშტაბიანი გახდა და ოფიციალური სტატუსიც მიენიჭა. ფონდი მთელი საქართველოს მასშტაბით ნიჭიერი ბავშვების აღმოჩენითაა დაინტერესებული და წარმატების გზაზე დახმარებას უწევს. ვხელმძღვანელობ კიდევ ერთ პროექტს, ბათუმის მუსიკალურ ფესტივალს. ფესტივალში ჩასართველად 60-მა ახალგაზრდა შემსრულებელმა გამოთქვა სურვილი. მათგან მხოლოდ სამი-ოთხი შეირჩა, მაგრამ აქ მთავარია მათი მხრიდან ფესტივალში მონაწილეობის სურვილი და მუხტი. გამორჩეული პიანისტები თუ ვერ დადგებიან, კარგ მსმენელად ხომ ჩამოყალიბდებიან. ბათუმის მუსიკალური ფესტივალი სხვა ფესტივალებისგან იმითაც განსხვავდება, რომ ბავშვებთან მუშაობაზეა ორიენტირებული.

 

მოსკოვიდან ჩამოდის პროფესორი, რომელიც ბავშვებს მასტერკლასს უტარებს. მათ წავახალისებთ ასევე პრემიებითაც. შარშან ფულადი პრემიაც გვქონდა დაწესებული. ბათუმის ფესტივალი ერთადერთია, რომელსაც ევროპის ქვეყნების საერთაშორისო სტატუსი მიენიჭა. ბათუმის ფესტივალი საქართველოს მსოფლიოში პოპულარიზაციას უწევს. პოპულარიზაციას ვუწევ ჩვენს ქვეყანას ასევე იუნესკოს ფარგლებში, სადაც კეთილი ნების ელჩი ვარ. მსოფლიოს მასშტაბით, საომარ კონფლიქტებში დაზარალებული ბავშვების ხელშეწყობა, კონცერტებით თუ მასტერკლასებით დახმარება მევალება. იგივე დამოკიდებულება მაქვს ქართველი ბავშვების მიმართ.

ქეთი დარჩია

like
0

კომენტარის დამატება
×
სახელი*
კომენტარი*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.

მსგავსი სიახლეები