პროვოკაციული ოპტიკური ილუზია - ივანე ქეშიკაშვილის ბლოგი

1960-იანი წლები ხელოვნების სხვადასხვა პოპულარული მიმდინარეობის დაბადების ათწლეულია. ერთ-ერთი გამორჩეული ოპ არტ ანუ ოპტიკური ხელოვნებაა, რომელმაც ქარის სისწრაფით მოიცვა ხელოვნების ყველა დარგი - არქიტექტურიდან დაწყებული, სამოსის დიზაინით დამთავრებული. ოპტიკურ ილუზიას ადამიანის მხედველობის სისტემა შეჰყავს შეცდომაში არარსებულის ან რეალურად არსებულის არასწორად წარმოსახვით. fiVictor Vasarely - Vega ოპ არტის ნამუშევრები ძირითადად შავ-თეთრშია შესრულებული, რომელიც მოძრაობის, უხილავი გამოსახულებებისა და ვიბრაციების წარმოსახვას იწვევს. ხშირად, შეცდომით, ოპ არტსა და პოპ არტს აიგივებენ, მაგრამ შემოქმედებითი მსგავსება მათ შორის არ არსებობს. ჩემი ბლოგი გაგაცნობთ ზოგადად ოპ არტსა და
მის გავლენას მოდის ინდუსტრიაზე.

სახელწოდება ოპ არტი პირველად ჟურნალ "ტაიმში" გაჩნდა 1964 წელს, თავდაპირველი ნამუშევრების შექმნიდან რამდენიმე წლის შემდეგ. მის წარმოშობას გასული საუკუნის დასაწყისში, რუსეთში დაბადებულ კონსტრუქტივიზმს უნდა ვუმადლოდეთ. 1965 წელს გამართული გამოფენის `თჰე ღესპონსივე Eყე~ (`დამყოლი თვალი") დამსახურებით, ოპ არტის პოპულარობამ პიკს მიაღწია. მართალია, კრიტიკოსებმა სერიოზულად არ მიიღეს ხელოვნების ახალი მიმდინარეობა და მას თვალის მატყუარა უწოდეს, მაგრამ მალევე ამგვარი გამოსახულებები უამრავ კომერციულ კონტექსტში გამოიყენეს. მიმდინარეობის წარმომადგენელ ბრიჯიტ რაილის ნამუშევარი ერთ-ერთმა ამერიკულმა კომპანიამ ტანსაცმლის ნაჭრის დიზაინში უკანონოდ გამოიყენა. Victor Vasarely Museum
ოპ არტში თავმოყრილია აღქმის განცდები, რომლებიც ხედვის ფუნქციებს ემყარება. ეს დინამიკური ვიზუალური ხელოვნებაა, რომელიც ეფუძნება ფიგურებისა და ფორმის ურთიერთქმედებას. შედეგად ვიღებთ სიბრტყეებს შორის ინტენსიურ და წინააღმდეგობრივ გარდასახვას შავ-თეთრი ან მონოქრომული ნახატებით. სხვადასხვა ფიგურის დინამიკური განვითარება ქმნის გამოსახულებებს გარკვეულ ფერებში იმის მიხედვით, თუ როგორ ამუშავებს და აღიქვამს თვალის გუგა სინათლეს. როგორც გოეთე აღწერდა თავის "ფერთა თეორიაში~ _ ზღვარზე, სადაც ნათელი და ბნელი ხვდება ერთმანეთს, წარმოიქმნება ფერი, ვინაიდან სინათლე და სიბნელე ორი ცენტრალური ძალაა ფერის შექმნისას. Cafe Wall Illusion
ოპ არტის ერთ-ერთი პირველი მიმდევარი, შეიძლება ითქვას, ფუძემდებელიც, უნგრელი მხატვარი, ვიქტორ ვასარელი იყო. მისი შემოქმედება რამდენიმე სტილს მოიცავს, მაგრამ ყველაზე წარმატებული თეთრისა და შავის კომბინაციით შექმნილი ნამუშევრები აღმოჩნდა. ვასარელის ერთ-ერთი ძალიან ცნობილი ტილო "ვეგა" 1957 წელს შეიქმნა, როცა ტერმინი ოპ არტი არც არსებობდა. კვადრატულ ბადეზე რამდენიმე მრუდე ხაზი იძლევა ჩაღრმავებისა და ამოღრმავების ეფექტს და ტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ არ არის ერთი სიბრტყე. ნახატი გვიჩვენებს საწინააღმდეგო მონაცემებს და ჩვენ აღვიქვამთ მოძრავ სფეროებს. რეალურად ნამუშევარი დიაგონალებისგან, ჰორიზონტალებისა და ვერტიკალებისგანაა შექმნილი.
მიმდინარეობის კიდევ ერთი ცნობილი წარმომადგენელია ინგლისელი მხატვარი, ბრიჯიტ რაილი. რაილის ნამუშევრები გეომეტრიული ფიგურების მრავალფეროვნებაა, რომელიც მოძრაობის ან უხილავი ფერის შეგრძნებას იწვევს. მის პირველ გამოფენაზე წარმოდგენილმა ნამუშევრებმა მნახველებში ზღვის ავადმყოფობისა და ვარდნის შეგრძნება გამოიწვია. 1960 წელს ვენეციის ბიენალეს ფესტივალზე მხატვარმა მოაწყო ფუტურისტული და ოპ არტის სტილში შესრულებული ნამუშევრების მასშტაბური გამოფენა, ეს უკანასკნელი იმ დროისთვის ახალი და აბსოლუტურად უცხო იყო.
ოპ არტი არქიტექტურაში საინტერესოდ და დამაბნევლად გამოიყურება, რადგან მისი წარმოდგენა დიდ სივრცეზე ხშირ შემთხვევაში შიშს იწვევს. ამის ცალსახა მაგალითია "კაფე ვოლი" მელბურნში. შენობის ფასადი დიდი შავ-თეთრი ოთხკუთხედებისგან შედგება, რომელიც მოწითალო ხაზებითაა გამოყოფილი. იგი მელბურნის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნაობადაც კი ითვლება და მის სანახავად უამრავი ტურისტი მიდის. შენობის შეხედვისას ჩნდება შეგრძნება, რომ ის მოძრაობს და ნაწილებად იშლება. შესაბამისად, ის ადგილობრივებისთვის არცთუ ისე საყვარელი ადგილია. ერთ-ერთი გამორჩეული არქიტექტურული ნაგებობა ვიქტორ ვასარელის მუზეუმია საფრანგეთში. ვასარელის სჯეროდა წარმოსახვითი ილუზიისა და არქიტექტურის ურთიერთობის. შენობის ფასადი გიგანტური კვადრატული ფილებითაა შემოსაზღვრული, რომელიც მონაცვლეობით თეთრად და შავად შეიღება. მასში მოთავსებული საპირისპირო ფერის წრეები თვალს აღიზიანებს და იწვევს წინაღობას. შენობის შორიდან ყურებისას ჩნდება შეგრძნება, რომ კვადრატებში ჩაყოლებული ბურთები მონაცვლეობით მოძრაობენ, ხოლო თეთრი ნაწილები დღის განათებაზე თვალისთვის უხილავი ხდება, რადგან მზის სხივების ზემოქმედებით სითეთრეს და ცის ტონს თვალი თითქმის ერთნაირად აღიქვამს. შედეგად გვეჩვენება, რომ სიცარიელეში მხოლოდ შავი ბურთებია.
მოდის სფეროში ოპ არტის მოტივებზე შექმნილი ერთ-ერთი დასამახსოვრებელი კოლექცია წარმოადგინა მარკ ჯეკობსმა 2013 წლის გაზაფხულზე. დიზაინერის მოდელი 60-იანი წლების ქალია. სამოსი სწორი, მარტივი სილუეტისგანაა შექმნილი. კოლექციაში მთავარ როლს შავი და თეთრი ხაზებისგან შექმნილი მატერიები ასრულებს. მარკ ჯეკობსმა ამ ოპტიკური ალუზიით მიიღო ოპტიკური ილუზია. სხვადასხვა სისქისა და ფორმის შავ-თეთრი ხაზებისგან შექმნილმა სამოსმა, მნიშვნელოვანი ნიშა შექმნა არა მხოლოდ დიზაინერის, არამედ მოდის ისტორიაშიც. `ახალგაზრდა ქალმა საჭიროა იცოდეს, რომ სექსუალური მიმზიდველობა არ არის მხოლოდ სიშიშვლე" _ განაცხადა კოლექციის შესახებ დიზინერმა. სილუეტებისა და გამოყენებული მატერიების მიუხედავად, კოლექცია საკმაოდ ტენდენციურად გამოიყურებოდა. მიღწეული ეფექტით მნახველს არ შეჰქმნია შთაბეჭდილება, რომ სამოსი 60-იანი წლების მოდას ეხმიანებოდა. მარკ ჯეკობსის ლუქი ყოველთვის ძლიერი, უნიკალური და შემოქმედებითია. წარსულზე, ისტორიაზე დაფუძნებული, იგი აუცილებლად პასუხობს ტენდენციებს. ჯეკობსმა ოპ არტის კოლექციით დაგვანახვა რადიკალური გადასვლა სტილში, 60-იანი წლების გოგონასა და თანამედროვე, გვიანდელი დეკადის თავისუფალ სულს შორის.
კოლექციაში მრავლად იყო წარმოდგენილი გრძელი მაისურები, რომლებსაც კაბის დატვირთვა ჰქონდა და ასევე გრძელი, სწორი კაბები, რომლებიც შარვლის ან კომბინეზონის შთაბეჭდილებას ტოვებდა. საზოგადოებისთვის შეთავაზებულ ამ გაუგებრობას ემატებოდა ოპტიკური ილუზია ანუ ოპ არტი, რამაც მაყურებლის თვალის ორმაგი გაღიზიანება და ამავდროულად დიდი მოწონება დაიმსახურა.
უამრავ გავლენასთან ერთად, ოპ არტის ინსპირაცია მკაფიოდ იგრძნობა ალექსანდრ მაკქუინის 2009 წლის შემოდგომის კოლექციაში. სამოსის დრამატულობას ამძაფრებდა და თვალისმომჭრელს ხდიდა შავ-თეთრი ფერების თამაში. კოლექცია, მეოცე საუკუნის ტენდენციებისა და ქსოვილების სტრუქტურით, მომავლის ქალბატონის ილუზიას ქმნიდა. ლუქებში იგრძნობა შანელისა და დიორის მოდის სახლების გავლენაც, მაგრამ ნებისმიერი დეტალის ცალკე ხილვისას მარტივად აღიქმება ავტორის ხელი. ოპარტული ილუზიის ხელშეწყობით სხვადასხვა ზომის ერთი კონკრეტული პრინტი მაკქუინის აღნიშნულ კოლექციას მართლაც წარმოუდგენლად შთამბეჭდავს ხდის.
შესაძლოა, ითქვას, არც მოდის სახლ "ბალმენის" ამჟამინდელი კრეატიული დირექტორი, ოლივერ როუსტენია გულგრილი ოპ არტის მიმართ. მის ყოველ კოლექციაში შევხვდებით რამდენიმე ლუქს ოპტიკური ილუზიის გამოყენებით. ბალმენი სხვადასხვა ტექნიკით შესრულებული სამოსით იწონებს თავს, რომელთა შორის მრავლადაა შავ-თეთრი, სხვადასხვა ფორმისა და ზომის გეომეტრიული ფიგურები. ასევე, ოპ არტის გავლენა მკაფიოა ლუი ვიტონის 2013 წლის გაზაფხულის კოლექციაში, იმ განსხვავებით, რომ მის სამოსში ჭარბობს ფერები და ფიგურებიდან მხოლოდ კვადრატებს შევხვდებით. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ამ პერიოდში ლუი ვიტონის მოდის სახლს ხელმძღვანელობდა მარკ ჯეკობსი, რომელიც მოდაში ოპ არტის გამოყენების დიდოსტატია. შემოთავაზებული ექვსწუთიანი არტინსტალაცია განსხვავებულ ფორმატს წარმოადგენდა და არ იმეორებდა დიზაინერის საკუთარი ხაზის ტექნიკას. ივანე ქეშიკაშვილი "ბომონდი" სექტემბრის ნომერი
like
1

კომენტარის დამატება

სახელი*
აღწერა*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.