ანდრო სემეიკოს ემპირიული კვლევის ობიექტები

ლიტერატურის მუზეუმში მხატვარ ანდრო სემეიკოს გამოფენა გაიმართა. წარმოდგენილი ექსპოზიცია სახელწოდებით "რაინდები ფშავ-ხევსურეთიდან", მხატვრის პირველი პროექტია, რომელიც ქართულ თემას მიუძღვნა. ეს ანდროს პირველი პერსონალურია გამოფენაა სამშობლოში. ამ პროექტში იგრძნობა მხატვრის მთელი შემოქმედებითი გზა, რომელიც საინტერესო კვლევებსა და ექსპერიმენტებს აერთიანებს.


ამჯერად, მისი კვლევის საგანი ფშავ-ხევსურეთში ჩარჩენილ ჯვაროსან რაინდებზე მითია, რომელმაც საინტერესო ხედვას ჩაუყარა საფუძველი - ვაჟა-ფშაველას ფილოსოფიურ ხედვასა და ჯვაროსან რაინდებს შორის შესაძლო კავშირს. პროექტი დიზაინერ მანანა ანთელიძესა და მწერალ ანა კორძაია-სამადაშვილთან თანამშრომლობით შეიქმნა. სამივე არტისტმა მოცემული თემა განსხვავებული ხედვითა და რაკურსით
წარმოადგინა, რომელსაც ვაჟას ხაზი აერთიანებდა. პროექტი კი საინტერესო ფორმით, ვიდეო-აუდიო ინსტალაციის, ფერწერისა და ფეშენობიექტის გაერთიანებით შესრულდა.


ანდრო სემეიკო:

- ეს გამოფენა შთაგონებულია ვაჟა-ფშაველას პოემებით, ცხოვრებით და მსოფლმხედველობით. მე მაინტერესებდა კოლაბორაცია სხვადასხვა სფეროს შემოქმედებთან. ამ შემთხვევაში მწერალსა და დიზაინერთან. სხვადასხვა მიდგომა და მასალები ქმნის ხედვის განსხვავებულ კუთხეს. პროექტი არის მრავალშრიანი მოთხრობა. როცა დამთვალიერებელი შემოდის საგამოფენო სივრცეში, ის თითქოს წიგნის ფურცლებს შორის ხვდება. სადაც თვითონ უნდა აირჩიოს თავისი გზა - შექმნას ამ მოთხრობის საკუთარი სიუჟეტი.

მანანა ანთელიძე (დიზაინერი)

- ანდროს პროექტის იდეამ, რომელიც ეფუძნება ლეგენდას ჯვაროსან რაინდებზე, ოდესღაც ჩარჩენილებს ფშავ-ხევსურეთში, მიბიძგა შემექმნა ობიექტი, რომელშიც ევროპული აბჯარი და ფშავ-ხევსურული სამოსი იქნებოდა გაერთიანებული. მაგრამ ნაკლებად რეალური ფორმით, მხოლოდ იდეის სახით. მთავარი იყო გადმომეცა ის განცდა, რომელსაც ჩემში ვაჟა- ფშაველას პოეზია იწვევს - სინაზესა და სიფაქიზეს განუყოფელს სიმამაცესა და თავისუფლების წყურვილთან. ამ ამოცანის გადასაჭრელად, რეალურისა და არარეალურის მიჯნაზე უნდა გამევლო. ამიტომ ფეშენობიექტის შექმნისას არატიპური ხერხი და მასალა გამოვიყენე: ტილოზე დახატულ აბჯარზე, გამჭვირვალე ხისტი ქსოვილისგან შექმნილია ბარელიეფი. ქსოვილის თარგისა და მასზე დატანილ ორნამენტებს ფშავხევსურული საფუძველი აქვს. ობიექტს ჰქვია "შავ-თეთრი". არა იმიტომ, რომ მართლაც შავ-თეთრია, არამედ შავსა და თეთრს შორის არსებული პალიტრის მრავალფეროვნება ვიგულისხმე.

ანა კორძაია-სამადაშვილი (მწერალი):

- ვერ გეტყვი, რომ ჯვაროსნების ამბავი ჩემთვის მიმზიდველია. ამ პროექტზე მუშაობისას, ჩემი მთავარი აღმოჩენა ანდრო და მანანა იყო. შარშან ანდრო კაფეში გავიცანი. როცა კოლაბორაცია შემომთავაზა ვაჟა- ფშაველას თემაზე, ძალიან გამიკვირდა. გამაკვირვა მისი ხედვის რაკურსმაც. შევთანხმდით, რომ მე გავაკეთებდი იმას, რაც ვიცოდი, ანუ დავწერდი. ლიტერატურის მუზეუმში, სადაც ეს გამოფენა გაიმართა, დღემდე ინახება ვაჟას ცხვირსახოცი, რომლის ინსპირაციითაც შეიქმნა სიყვარულის რომანტიკული ამბავი და დაიბადა მთავარი პერსონაჟი ლილიკო, რომელსაც ძალიან უყვარდა ვაჟა-ფშაველა. არა იმიტომ, რომ ვაჟა ყველაზე მაგარი ბიჭი იყო, არამედ იმიტომ, რომ ერთადერთი იყო, რომელმაც ლილიკო არ მიატოვა.
ღრმად ვარ დარწმუნებული, რომ თავისი ცხოვრების განმავლობაში ყველა ქართველ გოგოს, რომანტიკული სიყვარულით, ერთხელ მაინც ჰყვარებია ვაჟა-ფშაველა. ვაჟა არა, ის მეტისმეტად დიდი სიმაღლე იქნებოდა... უბრალოდ, უოცნებია ვაჟასნაირ ბიჭზე, - განათლებულზე, ვაჟკაცურზე, სალი კლდესავით ძლიერსა და კეთილშობილზე.


რაც შეეხება, პროექტის ავტორს, ანდრო სემეიკო ლონდონში ცხოვრობს და მუშაობს. დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯი - Gოლდსმიტჰს ჩოლლეგე, Uნივერსიტყ ოფ Lონდონ და ხელოვნების მაგისტრის წოდება მიენიჭა. შემდეგ დაამთავრა ხელოვნების სამეფო აკადემია - თჰე ღოყალ Aცადემყ ოფ Aრტს. იგი აქტიურად მართავს გამოფენებს ევროპისა და აზიის ქვეყნებში. ხშირად, მისი კვლევის ძირითადი თემა, სხვადასხვა ისტორიისა თუ კულტურის ერთმანეთთან კავშირი, მათ შორის საერთო გადაკვეთის წერტილების მოძებნაა. მისი სხვადასხვა სახელოვნებო ჯგუფთან კოლაბორაცია კი საინტერესო პროექტების სახით უბრუნდება საზოგადოებას.
ანდრო სიამოვნებით გაგვესაუბრა საკუთარ თავსა და იმ პროექტბზე, რომლებმაც დიდი გავლენა მოხადინეს მის შემოქმედებაზე.

გზის დასაწყისი

ანდრომ სამხატვრო აკადემიაში 1992 წელს ჩააბარა. ეს გახლდათ 90-იანი წლები, როცა ყველაფერი ინგრეოდა. ახალგაზრდობისთვისაც არაფერი ხდებოდა. მისთვის ერთადერთი საინტერესო ადგილი, ბრიტანეთის საკონსულოს ბიბლიოთეკა და იქ მდგარი პირველი თაობის კომპიუტერები აღმოჩნდა. იმ პერიოდში ინტერნეტის დახმარებით მიიღო ჰოლანდიური ფონდის პირველი გრანტი და სასწავლებლად ჰოლანდიაში გაემგზავრა. შემდეგი ბრიტანეთში, გოლთსმიტში ხელოვნების მაგისტრის სტატუსის მოსაპოვებლად გააგრძელა სწავლა. სასწავლებელს Goldsmiths College, University of Londonase ერქვა.


ანდრო:

- ისე აღმოჩნდა, რომ სასწავლებელში ყველაზე ახალგაზრდა, ამავდროულად, გამოუცდელი ვიყავი. ჩემზე გაცილებით უფროსები მუშაობდნენ სამაგისტროზე. შესაბამისად, ყველას ჩემზე მეტი წიგნი ჰქონდა დამუშავებული. ერთმანეთში რაღაც თემებზე ბჭობდნენ, რის აზრზეც არ ვიყავი. სასწავლებელში კარგი ის იყო, რომ თავისუფალ არჩევანს გიტოვებდა, გინდოდა ფრანგ ფილოსოფიურ სკოლას ეზიარებოდი, ანდა გერმანელ, თუნდაც ჰაიდეგერის სკოლას. სახელოვნებო თეორიული სკოლა რაღაცნაირად ხელოვნების ფილოსოფიასაც უკავშირდებოდა. აკადემიური, ამასთანავე მკაცრი სასწავლო სისტემა ჰქონდათ. შეიძლება მიღებული განათლებიდან ყველაფერი არ გამომეყენებინა, მაგრამ ვგრძნობდი რისი აღებაც მჭირდებოდა. დისერტაცია დავიცავი, მაგრამ გადავწყვიტე, რომ ყველა ის წიგნი როგორმე უნდა წამეკითხა. დავრჩი სამი წლით ბრიტანეთში და ყველა წიგნი წავიკითხე. ამასობაში მეორე დისერტაციის დაცვის ამბიცია გამიჩნდა, რომელიც ლონდონის ცნობილ უნივერსიტეტში The Royal Academy of Artsდავიცავი. მერე მივხვდი, რომ თეორია და დისერტაციები ჩემი საქმე არ იყო, მიუხედავად იმისა, რომ სწავლის გაგრძელების დიდი სურვილი მქონდა. ამიტომ პრაქტიკულ საქმიანობაზე გადავერთე.

პრაქტიკა

სამეფო აკადემიის დასრულების შემდეგ მიხვდა, რომ აინტერესებდა ლიტერატურა, რომელიც შემდგომ ხშირად ყოფილა მისი ინსპირაციის წყარო. ლიტერატურა უკავშირდებოდა ანდროს ბავშვობის შთაბეჭდილებებსაც. შინ ბევრს კითხულობდნენ და საუბრობდნენ მხატვრულ ნაწარმოებებზე. მიაჩნია, თუ ბრიტანული სამყარო რაციონალური იყო, ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებული, მისი მშობლიური გარემო, საქარველო, მაინც ლიტერატურულ სამყაროს ეფუძნებოდა, იმ მსოფლმხედველობას, რომელიც ჩვენმა მწერლებმა შექმნეს. ასეთი სამყარო გაცილებით შემოქმედებითია და მიხვდა, რისი გადატანაც სურდა შემოქმედებაში.

ანდრო:

- როიალ აკადემიაში სწავლის დროს გვასწავლეს ემპირიული კვლევა, რომელიც მიყვარს და მსიამოვნებს. რაც ნიშნავს, რომ უნდა შეძლო წაკითხულის რაციონალურად, საკუთარი ხედვით გადმოცემა. აზრი უნდა იყოს ჩამოყალიბებული და დასაბუთებული, თუმცა საკუთარ დამოკიდებულებაზე უარი არ უნდა თქვა. ამ კვლევებმა კოლაბორაციებისკენ მიბიძგა. 2010 წლიდან ხშირად მივმართავ კოლაბორაციას სხვადასხვა არტისტებთან. აღმოვაჩინე, რომ სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენლებთან კოლაბორაცია გაცილებით საინტერესოა და გზრდის. ასე შეიქმნა ჩემი ბრიტანული განათლების და ჩემთვის საინტერესო თემების საინტერესო სინთეზი. ის პროექტები, რომლებზეც შემდგომში ვიმუშავე, ქართულ თემებს არ უკავშირდებოდა. მხოლოდ ბოლო პროექტი დაუკავშირდა საქართველოს.

ბედნიერი დასასრული

ერთ-ერთ პირველ პროექტზე ტაივანელ მეუღლესთან, იუ-ჩენ ვანთან ერთად იმუშავა. ნამუშევარი ბერტოლდ ბრეხტის დადგმას "ბედნიერი დასასრული" დაეფუძნა. ცოტა სოციალისტური, უტოპიური იდეების წარტმოდგენა იყო იმაზე თუ როგორ ეძებენ ახალგაზრდები ბედნიერებას. კოლაბორაცია შოტლანდიელ დრამატურგთან ერთად შექმნეს. დრამატურგმა ნამუშევარში ორი პერსონაჟის შემოიყვანა, რომელიც ანდროს და იუ-ჩინის უნდა შეესრულებინა. ის ჯერ გააკვირვა, შემდეგ დააინტერესა ამ იდეამ. ასე შეიქმნა ფიქციური პერსონაჟები და ისტორია, რომლებიც ნაწილობრივ მათ ცხოვრებას ასახავდნენ. თუმცა ამ გამოფენაში სხვა მხატვრებიც მონაწილეობდნენ, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებულ ნამუშევრებს ქმნიდნენ. მხატვრები ყოველკვირა იცვლებოდნენ, შესაბამისად, იცვლებოდა სივრცეც. ამასობაში მთავარმა გმირებმა უცნაური მაგიდა ააგეს, რომელიც მფრინავ ობიექტად იქცა, თითქოს ისინი სხვა სამყაროში მიფრინავენ. "ამ გამოფენის მთავარი იდეა საბოლოო შედეგი კი არა, სამუშაო პროცესი და მასზე დაკვირვება იყო", - აღნიშნავს ანდრო.

საიდუმლო ოთახი

ერთ-ერთ პროექტზე 2010 წელს იმუშავა, როცა ბრიტანეთის პატარა ქალაქ რეზიდენციაში ცხოვრობდა. ეს ქალაქი ინგლისსა და შოტლანდიას შორის საზღვარზე მდებარეობდა და ადრეულ პერიოდში მნიშვნელოვან საპორტო ქალაქს წარმოადგენდა. წლების შემდეგ ქალაქს სტრატეგიული მნიშვნელობა დაეკარგა. ქალაქის შემაკავშირებელი და მაცოცხლებელი სული სწორედ ეს რეზიდენცია გახლდათ. როგორც ანდრო გვიყვება, ეს ქალაქი თავისი სიძველით და საინტერესო ბიოგრაფიით ძალიან შეუყვარდა და მის ფარგლებში საინტერესო პროექტის განხორციელებაზე ფიქრი დაიწყო.

ანდრო:

- მივხვდი, რომ ამ ქალაქის ისტორიამ ძალიან გამიტაცა, რამაც კვლევისკენ მიბიძგა. ამ რეზიდენციაში ქალაქის მუზეუმი მდებარეობდა, რომლის ხელმძღვანელს ექსპონატების გაცნობა ვთხოვე. ამ სივრცეში მდიდარ ბიბლიოთეკასთან ერთად მასონების ჰოლი იყო, საინტერესო მასალა შევაგროვე. საჭირო იყო მისი გააზრება. საკუთარ თავს ვკითხე, თუ რა მაინტერესებდა ყველაზე მეტად და ობობას აბსურდული ქსელი შევქმენი. რაღაც მოვლენები ერთმანეთს დავუკავშირე. მასონურ ჰოლში ე.წ. ოსტატების პორტრეტები იყო გამოფენილი, რომელიც უკვე ისტორიის კუთვნილებად აღიქმებოდა. შევქმენი იდუმალი, კოსმოსური ხომალდისმაგვარი მფრინავი ობიექტი, რომელსაც მოსახლეობა მარსზე უნდა გადაეყვანა. რასაკვირველია, ეს ყველაფერი იუმორით იყო შეზავებული. ანუ შევქმენი საიდუმლო ოთახი, სადაც მასონების პორტრეტებთან ერთად, ფერწერულ ტილოზე გამოსახული იყო ადამიანი შავ აბჯარში და ხელში კოსმოსური ხომალდით. ვთვლი, რომ ეს პროექტი ჩემი მუშაობისა და მოვლენების მიმართ დამოკიდებულების არაჩვეულებრივი მაგალითია.

მრავალშრიანი ისტორია

სამი წლის წინ გალარეა "პიერში" წარმოადგინა პროქეტი. მუშაობის პროცესში მხატვარმა აღმოაჩინა, რომ გალერეა ძველი თეატრის შენობაზე იდგა. პირველი თეატრი იყო, რომელიც ბრიტანეთში აშენდა. არტისტები ამ პროექტსაც იუმორითა და სიურრეალისტური ფორმით მიუდგნენ. ამ პროექტზე მუშაობას უკავშირდება ანდრო სემეიკოს შემოქმედების შემდგომი ფორმა რომელიც ქმნის ე.წ. მრავალშრიან ისტორიას. პროქეტის ფარგლებში, მოწვეულ მწერალთან ერთად შეიქმნა წიგნი, სადაც მწერლის ნაწარმოების გარდა შევიდა პატარ-პატარა პოემები. წიგნი უცნაურ, არაორდინარულ მიდგომას სთავაზობდა მკითხველს. ნაწარმოებებში ზოგი სიტყვა მოხაზული იყო და მკითხველი თუ ამ მონახაზებს გაჰყვებოდა, დამატებითი ისტორია შეიქმნებოდა. ასეთი ფორმით მკითხველს თავისუფალი მიდგომისა და ინტერპრეტაციის საშუალებას უტოვებდა. წიგნის შუა ნაწილში კი ინსტალაცია იყო მოცემული.

ემოციების კვლევა

ანდრო სემეიკოს ბოლო კვლევა ადამიანის ემოციებს უკავშირდება. როგორც აღნიშნავს, რაც უფრო ხშირად მიმართავდა მწერლებთან კოლაბორაციას, მისი ფერწერა შედარებით სქემატური ხდებოდა.

ანდრო:

- ამიტომ გადავწყვიტე ფსიქოლოგთან თანამშრომლობა. მივეცი სამი ნამუშევარი და ვთხოვე აეხსნა, როგორ ემოციას გადმოსცემდა ესა თუ ის მონასმი. საკმაოდ საინტერესო კვლევა აღმოჩნდა. ხელოვნებაში ემოციას რატომღაც აღარ აქცევენ ყურადღებას. ემოცია რომანტიკულ, მოძველებულ იდეას უკავშირდება, რომელსაც არ უნდა შეეხო, თუკი თანამედროვე, კონცეფტუალისტ არტისტად მოგაქვს თავი. ჩემმა ფერწერამ მიმიყვანა სწორედ ამ კვლევამდე, რადგან ძიების, კვლევის პროცესი გაცილებით საინტერესოა ჩემთვის. მივედი დასკვნამდე, რომ ემოცია მნიშვნელოვანია შემოქმედებაში და ვერსად წაუხვალ. ეს ძალიან კარგად ჩანს ჩინურ კალიგრაფიაში, სადაც კარგი ოსტატი მონასმით ხვდება ავტორის განწყობას. ტაივანში ბევრი ვიმუშავე ამ თემაზე და პერფორმანსიც მოვაწყვე: აბრეშუმის ქსოვილისგან სამი სივრცე შევქმენი, სადაც მოვათავსე სამი ადამიანი, ისინი ამ ქსოვილზე აკეთებდნენ მონასმებს, მთელი ემოციით გადმოცემულს. მუშაობის პროცესში ჩართული იყო ქორეოგრაფი და ფსიქოლოგი, რომლებმაც არტისტებს ემოციების გამოხატვის ხერხი შესთავაზეს: თუკი ისინი ერთი წუთის განმავლობაში ერთ მონასმს ემოციურად გაიმეორებდნენ, მივიდოდნენ ემოციების გადმოცემის გარკვეულ, უმაღლეს კონდიციამდე. ასეც გამოვიდა. ვფიქრობ, საინტერესო შედეგამდე მივედით.

ამჯერად მხატვარი ისევ ბრიტანეთში ბრუნდება, სადაც ახალ პროექტზე იწყებს მუშაობას. როგორც აღნიშნავს, იგეგმება ვაჟა-ფშაველას თემის გაგრძელებაც, რომელიც ქართულ-ინგლისური წიგნის გამოცემით დასრულდება. წიგნის პრეზენტაცია კი საქართველოსა და დიდ ბრიტანეთში გაიმართება.

"ბომონდი", ოქტომბერი

like
0

კომენტარის დამატება

სახელი*
აღწერა*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.