გზავნილი მინის კედლიდან

ყოველთვის რთულია ზუსტად განსაზღვრო ფართომასშტაბიანი კულტურული ფენომენის საწყისი წერტილი.



ეს არის ერთმანეთთან მეტ-ნაკლებად დაკავშირებული მოვლენების მთელი კომპლექსი. ჩვენთვის უცნობია, პირველად ვინ გადაწყვიტა, შემოქმედებითად დაემშვენებინა საკუთარი სავაჭრო ობიექტის ფასადი, მაგრამ ჩვენთვის ცნობილია რიგი მოვლენები და ადამიანები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს ვიტრინების ვიზუალურ შერჩევაზე.

ღია ბიზნესი და საკუთარი პროდუქციით სიამაყე მთავარი მოტივატორია ნაწარმის საქვეყნოდ აფიშირებისათვის. 1830-იან წლებში საქონლის არტისტულად დემონსტრირებამ, საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე ვიზუალურ მერჩენდაიზინგს. მსგავსი აქცენტირება ნაწარმზე დღესაც აქტუალურია. ფლორისტები მომხმარებელთა მოსახიბლავად ღიად, გამოსაჩენ ადგილას აწყობენ უამრავ ლამაზ და სურნელოვან თაიგულს,
სტილისტები თავიანთ სავარძელს მინასთან ახლოს დგამენ, რათა მათი ოსტატობა ყველასთვის დასანახი იყოს, საცხობებში უხვად გამოფენენ ახალგამომცხვარ პურსა თუ ფუნთუშეულს და ა.შ.



მოზრდილი მინის ფილების ტექნოლოგიის დანერგვამ მე-19 საუკუნის 40-იან წლებში, ხელი შეუწყო ვიტრინების განვითარებას. თვითონ დასახელება წარმოდგება ფრანგული სიტყვისგან "ვიტრე" , რაც მინას ნიშნავს. ასეთ მოზრდილ შუშაზე ყურადღება პირველად გაამახვილეს უნივერმაღებმა, რომლებიც იმ პერიოდში ითვლებოდნენ ყველაზე პროგრესულ სავაჭრო ობიექტებად. მსოფლიოში პირველი უნივერმაღი "ბონ მარშე" 1850 წელს, პარიზში, ასტრიდ ბუსიკომ გახსნა. მისი სურვილი იყო, დაეარსებინა მაღაზია, რომელშიც გაიყიდებოდა მრავალფეროვანი საქონელი და მომხმარებელი თავისუფლად შეძლებდა იქ სეირნობას. მსგავსი სავაჭრო ცენტრების კონცეფცია სწრაფად გავრცელდა და ძალიან პოპულარული გახდა ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც. ყველა მათგანი დიდ გავლენას ახდენდა ვიტრინების გაფორმებაზე, რომლებიც როგორც სცენა ისე იზიდავდა გამვლელის მზერას და აიძულებდა, სანახავად გაჩერებულიყო.




ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პიროვნება, რომელმაც გავლენა მოახდინა ვიტრინის ვიზუალურ შერჩევაზე, ამერიკელი ჰარი გორდონ სელფრიჯი იყო. მან 1909 წლის
15 მარტს ლონდონში გახსნა საკუთარი სავაჭრო ცენტრი Selfridgeks, რომლის უზარმაზარი ვიტრინები ღამით ნათდებოდა, რაც იმ პერიოდისთვის რევოლუციური სიახლე იყო. ხალხს შეეძლო, ღამითაც დამტკბარიყო იქ გამოფენილი ნივთების ყურებით. მეწარმე ყველა შესაძლებლობას იყენებდა მყიდველის მოსაზიდად.

მაგალითად, 1909 წლის ივლისში მფრინავმა ლუი ბრელიომ აეროპლანით გადაუფრინა ლა მანშს და დაჯდა კენტის საგრაფოში, დილის 10 საათზე კი მისი საფრენი აპარატი უკვე ამშვენებდა სელფრიჯის ვიტრინას. იმ დღეს მის სანახავად 50 000 ადამიანი მოვიდა. დღემდე სელფრიჯი რჩება სავაჭრო ცენტრად, რომელიც ადგენს ტენდენციებს ვიტრინების ვიზუალურ გაფორმებასა და მერჩენდაიზინგში.



1930 წელს მხატვარ-სიურრეალისტმა სალვადორ დალიმ მიიღო შეთავაზება და გააფორმა Bonwit Teller-ის ორი უნივერმაღის ვიტრინა. ე.წ. ქუჩის ხელოვნება ავიდა განსხვავებულ საფეხურზე, როდესაც დალიმ ვიტრინიდან წარმოადგინა თავისი კომპოზიცია "ნარცისი", მან ამჯერადაც ბევრად გაასწრო ეპოქას და კომპოზიცია მალევე აიღეს, უამრავი მითქმა-მოთქმისა და საყვედურის გამო. დალის მარცხმა ვერ დააფრთხო ენდი უორჰოლი, ჯასპერ ჯონსი, ჯეიმს როზენკვისტი, რობერტ რაუშენბერგი და სხვები, რომლებმაც თავისი შემოქმედებითი კარიერა 1950-იან წლებში სწორედ ნიუ-იორკის უნივერმაღების ვიტრინების გაფორმებით დაიწყეს.

მხოლოდ მსხვილი სავაჭრო ცენტრები არ ზრუნავდნენ "მინის სცენის" ვიზუალზე, მოდის განვითარებასა და პოპულარობის ზრდასთან ერთად, დიზაინერებმაც დაიწყეს ფიქრი ვიტრინებზე. პიერ კარდენი, ვივიენ ვესტვუდი, მერი კვანტი - იყვნენ ის პიონერები, რომლებმაც ახალგაზრდებს მიუთითეს და განუსაზღვრეს, რომელ სოციალურ ფენას უნდა მიეკუთვნებოდნენ. მათი მოდის სახლების გაფორმებული ვიტრინები შთააგონებდა ახალგაზრდებს.



1990-იან წლებში თავბრუდამხვევად განვითარდა ტექნოლოგიები, გაჩნდა ისეთი სუპერბრენდები, როგორიცაა პრადა, გუჩი. ვიტრინები იქცა ძლიერი მარკეტინგული ბიუჯეტით გამყარებულ პროპაგანდულ მანქანებად, რომლებიც ყიდდნენ არა მხოლოდ საქონელს, არამედ ცხოვრების სტილსა და ცნობიერებას. მოდური მაღაზიების ვიტრინებში, საიდანაც წლების მანძილზე თავს გვაწონებდნენ მანეკენები, გაჩნდა პრიალა, უზარმაზარი ფოტოები მოდელებისა, რომლებიც ბრწყინავდნენ პოდიუმებზე. ამასთან ერთად, ვიტრინების სპეციალური ეფექტური განათება ქმნიდა საჭირო გარემოს და ერთგვარ თეატრალურ ეფექტს.

ცნობილი ბრენდების ვიტრინები ახალი კოლექციებისა და სეზონების მიხედვით იცვლება. ყველა მაღაზია ცდილობს, სხვადასხვა ინოვაციით გაგვაკვირვოს და განსაკუთრებული ყურადღება მიიქციოს. ვიტრინოლოგები ცდილობენ, შექმნან გარკვეული შინაარსის მქონე ვიტრინა, რომელიც იქნება ახალი და დასამახსოვრებელი.



ყოველთვის გამორჩეულია იტალიური ბრენდის Gucci ვიტრინები ინოვაციურობითა და უხვი ფერების კომბინაციით. ამ შემოდგომაზე კი ბრენდის ვიტრინის კედლებზე სკამები გამოჩნდა. კონცეფციაც და ფერები - ყველაფერი ბრენდის სტილში.



ოპტიკური ილუზიის წყალობით, პერსპექტივასთან თამაში უმაღლეს დონეზეა წარმოდგენილი Prada-ს ვიტრინებში, რომელიც ყოველთვის დახვეწილობით გამოირჩევა.

არანაკლებ დასამახსოვრებელ ვიტრინებს ქმნის Louis Vuitton. ცალკე უნდა აღინიშნოს, ჯეფ კუნსთან კოლაბორაციით შექმნილი კოლექცია Masters. ვიტრინებში წარმოდგენილია ლეგენდარული მხატვრების ცნობილი ნამუშევრების რეპროდუქციები, რომლებიც ამშვენებს ბრენდის ჩანთებსა თუ აქსესუარებს.

ახალგაზრდა გერმანელმა მხატვარმა ანკე ეილერგერჰარდმა Fendi-ს 2017 წლის საზაფხულო ვიტრინებისთვის სილიკონისგან შექმნა ზღაპრული კომპოზიცია Sweet Dream, რომელიც გვაგონებს ფაიფურის ყვავილებით მორთულ ნაღების კოშკს.



ლონდონში, Desso-ს ვიტრინის პრეზენტაცია შედგა კლერკენველის დიზაინის კვირეულზე. ცნობილმა ორიგამის დედოფალმა კაილა მაკალუმმა შექმნა უნიკალური ხელნაკეთი არტ-ინსტალაცია ქაღალდისგან.

ერთ-ერთი ყველაზე არაორდინარული ვიტრინა Vetements-ს ეკუთვნის. ნიუ-იორკში, მეხუთე ავენიუზე მდებარე ბრენდის მაღაზიის ვიტრინებში ტანსაცმლის მთები გამოჩნდა, რომელიც მეორადი სამოსის ბაზრობას გვაგონებს.



განვითარებულმა ტექნოლოგიებმა და მრავალფეროვანმა მასალებმა წარმოშვა სრულიად განსხვავებული, ინტერაქტიული და კინეტიკური ვიტრინები. ქეით სპეიდის დაპროექტებული ინტერაქტიული ვიტრინა ნიუ-იორკში თვითონ ყიდის მასზე განთავსებულ საქონელს დისპლეის საშუალებით, საიდანაც შესაძლებელია საქონლის არჩევა და შეძენა. ნივთი 1 საათის განმავლობაში მოაქვთ მითითებულ მისამართზე. აღსანიშნავია United Arrows-ის Kinect ტექნოლოგიით მართული დამონტაჟებული მარიონეტები, რომლებიც იმეორებენ გამვლელთა მოძრაობებს. ეს საუცხოო მეთოდია ყურადღების მისაპყრობად. Biffi-ს კინეტიკური ვიტრინები იტალიაში, ხელის მოძრაობებისა და მიმართულებების შესაბამისად განიცდის ტრანსფორმაციას.



საყურადღებოა სადღესასწაულოდ გაფორმებული ვიტრინები. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა შობა-ახალი წლის მორთულობას. წინასაახალწლოდ გაფორმებული მოდური მაღაზიების ვიტრინები ერთგვარად ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.



ჩემი აზრით, გასულ ახალ წელს გამოირჩეოდა Tiffany & Co-ს ვიტრინები, რომლის ინსპირაციაც იყო ნიუ-იორკი. ცნობილი ნაძვის ხე როკფელერის ცენტრთან ანგელოზების ხეივნით, მანჰეტენის ცათამბჯენების სილუეტები და დათოვლილი ტიფანის მაღაზია, შთამბეჭდავად გამოიყურებოდა და სადღესასწაულო ატმოსფეროს ქმნიდა, ბრენდის საიუველირო ნაწარმსა და სასაჩუქრე ცისფერ კოლოფებთან ერთად.

გამოირჩეოდა ლორენცო პაპასას არქტიკული შობის თემა პოლარული 3D დათვებით Galeries Lafayette-ისთვის და Bergdorf Goodman-ის ექსტრავაგანტური ბუნებრივი მოტივები, სადაც კლასიკურ დიორამებს მომენტალურად გადაჰყავდა მნახველი სუსხიანი ქალაქიდან ტროპიკულ ტყეში. ექსპონატებს აფორმებდა ძვირფასი ქვები და ცოცხალი თევზები დეკორატიულ აუზებში.



თანამედროვე სამყაროში ვიტრინის დიზაინი ხელოვნების დარგია, რომელსაც ვიტრინატორი ქმნის და დღესაც მთავარ ამოცანად რჩება, მომხმარებელს ვიტრინებიდან გაუგზავნონ სპეციალური, ზუსტი გზავნილი.

ტექსტი: ივანე ქეშიკაშვილი

ასევე დაგაინტერესებთ:

პროვოკაციული ოპტიკური ილუზია - ივანე ქეშიკაშვილის ბლოგი
ივანე ქეშიკაშვილის ბლოგი: სანაპირო მოდის ევოლუცია
მოდა ათწლეულების პრიზმაში - ივანე ქეშიკაშვილის ბლოგი


like
0

კომენტარის დამატება

სახელი*
აღწერა*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.