ისტორია თანამედროვე ამორძალზე

შეგიძლია არაფერი ჰკითხო, მისი ნამუშევრები მოგიყვება იმ გამოცდილებებსა თუ შთაბეჭდილებებზე, რაც განუცდია-გადაუტანია.
უფრო მართალი რომ ყოფილიყო, ამიტომაც გამოიყვანა საკუთარი თავი ავანსცენაზე, სადაც იქმნება სიუჟეტები. ასეც ამბობს, რომ იგი მთავარი პერსონაჟია "სცენაზე". გვიყვება იმაზე, რასაც იცნობს. ხოლო ფერწერაში გავლენები იმ მოგზაურობებს უკავშირდება, სადაც გარკვეული დრო დაყო - მექსიკას, იამაიკას და ამერიკას.
ეთერ ჭკადუა საკუთარ ისტორიებზე გვესაუბრება ნიუ-იორკიდან...

- მოგვიყევით იმ ადამიანებსა დ აშთაბეჭდილებებზე, რომლებმაც თქვენზე იქონიეს გავლენა. იმ შინაგან პროცესებზე, რამაც ხატვა დაგაწყებინათ?

- მგონი, 2-3 წლის ასაკიდან ვხატავდი. ამ პერიოდის
შინაგან პროცესებზე არაფერი მახსოვას, მაგრამ ალბათ, ყელაზე მეტად მშობლები ახდენდნენ გავლენას. დედა ემოციური და გემოვნებიანი პიროვნება იყო. მას ბავშვობიდან ბევრი ტრავმა ჰქონდა გადატანილი და ხშირად ამას ჩვენ, შვილებს გვიზიარებდა, ხან ცრემლებით, ხან კარგი იუმორით... მე და ჩემი ძმა ხშირად დავყავდით მუზეუმებში, თეატრში, გვიკითხავდა წიგნებს. ჩენც კითხვას გვაიძულებდა, გვასწავლიდა ხატვას. სკოლაში სწავლის პერიოდში სამხატვრო კონკურსებში ვიღებდით მონაწილეობას. ჩვენ ნახატებს ჩარჩოში სვამდა...
ჩემს თოჯინებს მოდურ ტანსაცმელს უკერავდა და ამპროცესს მეც თვალს ვადევნებდი.



მამა პოეტური და ძალიან დაბალანსებული ხასიათის კაცი იყო, მიუხედავად იმისა რომ მასაც ბევრი სირთულე შეხვდა ცხოვრების გზაზე, ოჯახის წევრების დაღუპვის გამო. საერთოდ არ სვამდა, არ ეწეოდა, არ იგინებოდა. არასდროს არავისთან უჩხუბია. ყველაფერზე მხოლოდ პოზიტიურად საუბრობდა. ორივე, დედაც და მამაც "იშვიათი ტიპები" იყვნენ. მაშინ საბჭოთა კავშირის ერაში ვცხოვრობდით. არაფერი იშოვებოდა. ერთხელ მამამ უამრავი, სხვადასხვა ზომის ძვირად ღირებული უცხოური, ჩემთვის მანამდე უცნობი კარგი ხარისხის ფუნჯები მომიტანა. სადღაც ხელზე, იმ დროისთვის არარეგალურად შეუძენია. ასე "ხელზე" ყიდულობდნენ, ჩვენთვის, შვილებისთვის ყველაფერს, მათ შორის წიგნებს, ცნობილი მხატვრების რეპროდუქციებს... კარგად მახსოვს ასევე ჰამლეტი - ჩვენი პირველი ხატვის მასწავლებელი. სკოლაში სწავლის პირველი 5 წელი ის გვასწავლიდა ხატვას. მათ შემდეგ, ალბათ სკოლის და აკადემიის მეგობრები ახდენდნენ ჩემზე გავლენას მეგობრები ახდენდნენ გავლენას.

- როგორ მიმდინარეობდა, საკუთარი, გამომსახველობითი ფორმების ძიების პროცესი, - როგორი იყო გზა, მხატვრობაში ინდივიდუალურობის ჩამოყალიბებამდე?

- 9-10 წლის ვიქნებოდი, რომ დედამ ზეთის საღებავები და პატარა მოლბერტი შეგვიძინა. წაგვიყვანა ანტიკური ნივთების და ნახატების მაღაზიაში. ვაკეში, "ლეჩკომბინატის" გვერდზე მდებარეობდა. იქ ვნახე კლასიკურ სტილში დახატული პეიზაჟი. ამის მერე იყო, რომ პირველად დავხატე პეიზაჟი. მოლბერტით ახლა უკვე თამარაშვილის ქუჩაზე დამაყენა ჩვენი სახლის გვერდზე და იქიდან გამოჩენილი კლდე დამახატინა.


მას მერე ქუჩაში არასდროს დავმდგარვარ სახატავად. ჩემს ოთახში მერჩივნა ჩაკეტვა დახატვა. მახსოვს, ერთხელ სკოლაში სტუმრად უჩა ჯაფარიძე მოვიდა. სკოლის დერეფანში ზეთის საღებავებით შესრულებული ჩემი პირველი ნამუშევრების გამოფენა დაათვალიერა. ძალიან შემაქო.
ამის მერე დედამ გადაწყვიტა რომ მხატვარი უნდა გამოვსულიყავი და სამხატვრო აკადემიაში უნდა ჩამებარებინა. და არასამედიცინოზე, სადაც ე.წ. "ხუთოსნები" აბარებდნენ ხოლმე. მე-9 კლსაში უკვე ხატვაში სერიოზულად დავიწყე მომზადება. მიმიყვანეს თაზო ხუციშვილთან ფერწერაზე და თინა მაცაბერიძესთან ფანქარში ხატვაზე მოსამზადებლად. თაზო დიდი "მაზოკებით" გვასწავლიდა ხატვას. აკადემიაში მოდელირების ფაკულტეტზე ჩავაბარე. მოგვიანებით გადავედი ფერწერაზე. იმ პერიოდში ეტყობა მოდილიანმა გამიტაცა, რადგან ჩემი ჯგუფელების პორტრენებს წაგრძელებული ფორმებით ვხატავდი. ბოლო წლებში ჩემი პედაგოგი კოკა იგნატოვი იყო და მისგანაც ბევრი რამ ვისწავლე. მახსოვს, ბოლო კურსზე ნიკუშა შენგელაიამ რუსულად ნათარგმნი წიგნი მათხოვა, რომელიც ზეთის ტექნიკით ხატვას ეხებოდა. ამ წიგნმა ძალიან დამაინტერესა. იქ ამოვიკითხე თუ როგორ იწყებდნენ ფერწერას ტილოზე, როგორ იყენებდნენ ფერებს რომ სახის კანი, ქსოვილი თუ მეტალის ფორმები გადმოეცათ. მგონი, ჰოლანდიელი ექიმის დაწერილი იყო. მეგობარი მხატვრების სახელოსნოში აკვირდებოდა მათი მუშაობის პრინციპს. ძალიან საინტერესო აღმოჩნდა ჩემთვის ეს დაკვირვებები. სადიპლომო ნამუშევარზე სწორედ ამ წიგნის გავლენით ვიმუშავე. ეტყობა ამიტომაც დაემსგავსა ფლამანდრიულ რეპსონას (ნადირობა 1987-88წწ). ამის მერე გადმოვედი აშშ-ში. ჩემს პირველ ნამუშევრებში ჯერ კიდევ ამ ტექნიკას ვიკვლევდი. რომელსაც ჩემს ახალ შთაბეჭდილებებთან ერთად გადმოვცემდი. კლასიკური ტექნიკის კვლევა და მის მიმართ ინტერესი დღემდე მომყვება. თუმცა, 1996-97 წლებში მექსიკასა და ინდონეზიაში მოგზაურობის შემდეგ ჩემი ნამუშევრები ბევრად უფრო ფერადი გახდა. გაცილებით ჭრელ ფერებში დავიწყე ხატვა.



ჩემს ნამუშევრებში კომპოზიცია ყოველთვის ყვებოდა ემოციებზე. მინდოდა რომ სათქმელი მრავალენოვანი ყოფილიყო. ყველასთვის ადვილად გასაგები ყოფილიყო. ერთ-ერთი პირველი ქართველი მხატვარი ვიყავი ამერიკაში წასული და ალბათ არაცნობიერად მსურდა ამერიკაში საქართველოზე მომეთხრო. და პირიქით, ქართველი დამთვალიერებლისთვის - ამერიკელებზე. ალბათ რეალისტური სტილი ამიტომაც შევინარჩუნე. საერთოდ არ მადარდებდა, მოდას, ხელოვნებაში ახალ ტრენდებს რომ არ ავყევი. ჩემთვის გაცილებით მნიშვნელოვანი იყო თუ რას მოვყვებოდი და როგორ. და ეს უნდა ყოფილიყო ყველასთვის გასაგები ენით. რისკზე ადვილად და დაუფიქრებლად მივდიოდი. ბევრი საინტერესო ურთიერთობა და თავგადასავალი მქონდა. ამ განცდების შედეგია ალბათ ჩემი ინდივიდუალური ხედვა.

- როდის გაგიჩნდათ და რამ იქონია დიდი გავლენა პროტესტის გრძნობაზე, რომელიც მკვეთრად იკვეთება თქვენს ნამუშევრებში?

- 18 წლის ასაკში დედა აღარ მყავდა, მამა კი ძალიან ფრთხილად მექცეოდა. უნივერსიტეტის თანამშრომლებისთვის აშენებულ კარგ ბინაში ვცხოვრობდით. რასაკვირველია, საბჭოთა წყობილებისთვის დამახასიათებელი სტანდარტით. ერთხელ მამამ 2-3 კვირით, ჩემს ცხოვრებაში პირველად დამტოვა მარტო. ჩეხოსლოვაკიის დასათვალიერებლად წავიდა. სასწრაფოდ ბინაში მივიყვანე ჩემი ძმაკაცები და კედლები დავანგრევინე. აქეთ-იქით გადავიტანე სასტუმრო ოთახი შუშაბანდი და სამზარეულო. მამა რომ დაბრუნდა ამ ნანგრევებში შოკისგან ცრემლები მოადგა. მაშინვე წარვუდგინე ჩემი გეგმა, მაორე დღესვე მუშები მოვიყვანეთ და იქაურობა გადავათეთრეთ. შენობის ფასადს აივანი მივუმატეთ. ასეთი რაამ იმ წყობაში დაუშვებელი იყო და მეორე დღესვე კარზე მოგვადგა ინსპექცია. ყველაფერი თავის ადგილას უნდა დაგვებრუნებინა. ამ დაძაბულობიდან ისევ მამამ გამოგვიყვენა, გაუღიმა მათ და სახლში შეიპატიჟა. იქაურობა მათაც იმდენად მოეწონათ, რომ აღარაფერი გვითხრეს. მამამ აუხსნა, რომ ეს გეგმა ჩემი იდეა იყო. ეს იყო ჩემი პირველი პროტესტი და ალბათ ცხოვრებისეული ფილოსოფიაც - თუ რაღაც არ მოგწონს, უნდა შეცვალო, სხვას არ უნდა დაელოდო, თუნდაც დიდ რისკს უკავშირდებოდეს. პროტესტი ხელოვანის საქმეა. ეს ამერიკაში მოხვედრისთანავე დავინახე, კონცეფტუალისტი მხატვრების ნამუშევრების გაცნობისას.



-ძლიერი ქალია თქვენი მთავარი პერსონაჟი. ძირითადად ავტიპორტრეტებს ხატავთ. ნამუშევრებში ცენტრალური ფიგურა ხართ - თანამედროვე ამორძალი, რომელმაც მებრძოლისგან მონადირის ფუნქცია დაისაკუთრა...

- უბრალოდ, მინდა რომ შევქმნა საინტერესო ნამუშევარი, სადაც, ერთ კონკრეტულ სიუჟეტში ბევრ რამეს მოვყვები. მინდოდა ქართული ემოციით და მითებით მომეყოლა სათქმელი. უფრო დამაჯერებელი რომ ყოფილიყო მთავარ პერსონაჟად ჩემი თავი გამოვიყვანე. იმ "მსახიობად", რომელიც "პირველ პირში" ყვება ამბებს.

- როგორი ხართ თქვენ სინამდვილეში?


- რამედნიმე ძლიერ პიროვნებასთან მომიწია ცხოვრება. მათგან დღემდე ვსწავლობ. ესენი არიან მამაჩემი და ჩემი ყოფილი მეუღლე კევინ თუიტე. ისინი ჩემი განვიათარების ადრეული პერიოდიდან ჩემთვის ყველაზე ძლიერი პიროვნების მაგალითები არიან. ნიუ-იორკში პროფესიიდან გამომდინარე ბევრ სირთულეს წავაწყდი. იმ პერიოდში იოგამ და მის მიღმა არსებულმა ფილოსოფიამ ბევრი რამ მასწავლა. ძლიერი ხარ, როცა ნებისმიერ სიტუაციაში ემოციებს აკონტროლებ, საკუთარ სისუსტეში უტყდები თავს და სხვისი პატიება შეგიძლია. ჩემი "ძლიერი" პერსონაჟი ქალი საკუთარ თავზე მუშაობის, ჯანმრთელი კვების, ფიზიკური ვარჯიშის და სექსუალურად დაკმაყოფილებული ცხოვრების შედეგია. ეს ალბათ ნამუშევრებიდანაც ჩანს. ამიტომ ვგონივარ ყველას ძლიერი. შეცდომებსაც ალბათ ყოველთვის დავუშვებ რადგან არასდროს ვიმეორებ განვლილ გზას.

- რას წაშლიდით თქვენს ისტორიაში?

- არაფერს, რადგან ყველაფრიდან რაღაც ვისწავლე...

- როგორი შინაგანი განწყობა უნდა გქონდეთ რომ ხატოთ?

- ხატვის განწყობა ყოველთვის მაქვს. სიწყნარე და ფოკუსი მჭირდება ხატვის დროს. ამისთვის ჩემს საქმეებს ადრეულად ვასრულებ, მანამდე ვიდრე ხატვას შევუდგები. რადგან "იქიდან" არ გამოვალ, სანამ ძალიან არ დავიღლები.



- მოგვიყევით თქვენი ნიუ-იორკული ცხოვრების შესახებ. იმ ქალაქზე, სადაც თავის დამკვიდრება ძალიან რთულია, მაგრამ ყველაფერია შესაძლებელი?

- ამ კითხვაზე პასუხი მთელი წიგნია. რაც აქ შეუჩერებლად ვმუშაობ. რადგან მითი რომ აქყ ველაფერია შესაძლებელი, ჩემგან ჯერ კიდევ შორსაა. აქ ყველაფერს ნულიდან იწყებ. ყველაფერს მშობლების, მეგობრების, ახლობლების დახმარების გარეშე. ძალიან დიდ ქალაქში უცხო ხარ, სადაც შენთვის არავის სცალია. ძალიან ბევრი იდეა მაქვს, სხვა სახის ხელოვნებაში, ინსტალაციაში, ფილმისთვის... მეშინია, რომ ეს ყველაფერი განუხორციელებელი დამრჩება, რადგან ამის შესაფერისი ფინანსები არ მაქვს. კომერციულად ადვილად გასაყიდ ნამუშევრებს არ ვქმნი. ჩემი ნამუშევრები "შემაწუხებელია", სადაც ძირითადად ქართული სიტუაციებია ასახული. მისი შეძენა უფრო ინტელექტუალურ ამერიკელებს აინტერესებთ, ვიდრე, მაგალითად, შეძლებულ კოლექციონერებს, რომელთაც საკუთარი ქვეყნისა და კულტურის არტისტები უფრო აინტერესებთ. მათი მეესიჯები უფრო ესმით, ბამბუკის ხეებისა და მდინარის სასიამოვნო პეიზაჟი ურჩევნიათ კედელზე. ამიტომ მადლიერი ვარ ჩემი კოლექციონერის, იტალიელი გიანენზო შპერონესი, რომელიც 16 წლის განმავლობაში იძენდა ჩემს ნამუშევრებს. ამით მუშაობის შესაძლებლობას მაძლევდა. ის რომ არა, ჩემი არცერთი "ამორძალი" არ იარსებებდა. აგრეთვე ჩემი მეგობრები: მარი აბაკარდი, ალეხანდრა დეშოუსა, როჯერ როსენ, თემურ უგულავა. მათ მომცეს საშუალება, რომ დამექირავებინა სახელოსნო და მეხატა.



- "ერთი ტიპი შემიყვარდა და მასთან ერთად იამაიკაზე წავედი" - ეს ფრაზა თქვენი ინტერვიუდანა არის, მგონი... როგორი იყო იამაიკის წლები... რა დაგიტოვათ?

- მე სხვადასხვა კულტურის ადამიანები და განსხვავებულ ატმოსფეროში ცხოვრება მაინტერესებს. იამაიკის ტროპიკებში საცხოვრებლად გადასვლა ამან გამოიწვიავა. იამაიკელები ძალიან ტკბილი და ქართველებისგან განსხვავებით, ძალიან პოზიტიურები არიან. კარგი მუსიკა და იუმორი აქვთ. რა დამიტოვა? ვისწავლე პოზიტიური შემართება. მაშინაც კი, როცა ცხოვრება ძალიან რთულია. ამიტომ არ ვნანობ, რომ 12 წელი მოვწყდი ნიუ-იორკს, სადაც გაცილებით მეტ საჭირო კონტაქტს შევიძენდი, რაც საქმეში გამომადგებოდა.

-ახლა სად იმყოფებით, ანუ რა ეტაპზე ხართ?

- ვემზადები ორი გამოფენისთვის, რომელიც მილანში და ნიუ-იორკში გაიმართება. ამ ეტაპზე მინდა ასევე ვიზუალურად საინტერესო დრამის გადაღება. ს

ქეთი დარჩია


like
0

კომენტარის დამატება

სახელი*
აღწერა*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.