„ჩემი ღამეები თქვენს დღეებზე უკეთესია...“ - უსაზღვრო შესაძლებლობების შემოქმედი, კარლო კაჭარავა

ვიქნები ბანალური და კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ მისი სახით დიდი მოაზროვნე, მხატვარი, არტკრიტიკოსი და პოეტი აღარ გვყავს. თავად გაეცინებოდა ამ დამოკიდებულებაზე, რადგან მას, როგორც პოეტს, ნაკლებად იცნობდნენ, როგორც მხატვარსა და ხელოვნების თეორეტიკოსს, მეტი რეალიზება სჭირდებოდა. გარდაცვალების შემდეგ, როცა მისი წიგნების გამოცემა დაიწყეს და საზოგადოებამ მისი პოეზია, მხატვრობა და ნააზრევი გაიცნო, შეაფასა შემოქმედის უსაზღვრო შესაძლებლობები -  უკვე თქმულისა თუ სათქმელის აურაცხელი ნაკადი.

როცა მისმა ნაწერებმა დღის სინათლე იხილა, ბუნებრივად გაჩნდა კითხვა, - როდის მოასწრო? არაფერს ვამბობ იმ სიზუსტესა თუ ანალიტიკურ უნარზე, რომელიც

ახალგაზრდა შემოქმედს გააჩნდა. რომელიც გრძნობებთან, ტკივილებთან, პოეზიასთან ერთად დიდ მთლიანობას ქმნიდა. ინტელექტისა და გრძნობის ფაქიზი ნაზავი იყო და მას ერქვა - კარლო კაჭარავა.




მისი ნამუშევრები 80-90-იანი წლების დოკუმენტალისტიკის მოტივებს ატარებს, სადაც მძიმე სოციალური თუ ემოციური ფონით გამოწვეული შინაგანი პროცესები კარგად ასახავს შემოქმედის მდგომარეობას. ტკივილით ჰყვება ყოფით სიტუაციებზე, რომელიც ფართოდ იშლება და ერწყმის მარადიულ სათქმელს. პატარა თბილისში ცხოვრობდა შემოქმედი, რომელიც იმავე ეპოქის და მისი სუბკულტურის წარმომადგენელი იყო. „მძიმე ფარდიდან“ აღწევდა მასში თავისუფლების ექო, 60-იანი წლების გადმოძახილი და პოსტმოდერნისტული სამყაროს ხმები. ამ ხმებით საზრდოობდა როგორც მოაზროვნე და შემოქმედი. თან იკვლევდა ამ პროცესებს, თან მისი ღირსეული ნაწილი იყო.



ახლა, როცა საზღვარგარეთის ვიზას ვიღებ და ევროპის რომელიმე ქვეყანაში მივემგზავრები, ან რომელიმე უცხოელი ვარსკვლავი საქართველოში საგასტროლოდ ჩამოდის, როცა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმებისა და არტინსტალაციების შესახებ ვკითხულობ, ინტერნეტის საშუალებით წვდომა მაქვს ნებისმიერ ინფორმაციაზე, მიმდინარე კულტურულ პროცესებზე, როცა ლურჯად თმის გადაღებვა შემიძლია და დახეული ჯინსი აღარავის აკვირვებს, კარლო კაჭარავა მახსენდება - დიდი მოაზროვნე, უსაზღვრო შესაძლებლობების შემოქმედი და ანალიტიკოსი, როგორ იხრჩობოდა უჟანგბადობით იმ ქვეყანაში, სადაც დაიბადა.



„ენდი უორჰოლს 1991 წელს თბილისში, სექტემბრის დემონსტრაციების დროს ესროლეს და არა 1967 წელს ნიუ-იორკში. ქართველებმა ესროლეს ენდი უორჰოლს, მოხუც ჯადოქარსა და პედერასტს, ვერცხლისფერი „ინგლისური" პარიკით. მასთან ერთად ესროლეს, რასაც ის წარმოადგენდა: დემოკრატიას, თავისუფალ ეკონომიკას, პიროვნების თავისუფლებას, ინიციატივას, სექსუალურ თავისუფლებას, ინდივიდუალიზმს, „მაკდონალდს~, ჰოლივუდს“, შოუბიზნესს, „როლინგ სტოუნზს" და „ველვეტ ანდერგრაუნდს", არტბიზნესს, სონაბენდის და ლეო კასტელის გალერეებს, პოლ ტეკს, „ისტ ვილიჯს", დენის ჰოპერის „უზრუნველ მხედარს" და ნილ ჯორდანის „მონა ლიზას", ცხადია, ჩამონათვალის გაგრძელება კიდევ შეიძლება. საქართველოში ენდი უორჰოლი მოკლეს, ვითომ შემთხვევით, უნებურად და ასეც რომ ყოფილიყო, ამ შემთხვევაში მაშინვე გამოჩნდა რაღაც კანონზომიერი. თბილისელებისთვის უორჰოლის ვერცხლისფერი პარიკიც კი არასაკმარისად ბზინვარე აღმოჩნდა: მათ უბრალოდ ვერც კი შეამჩნიეს „პიჟონურად" ჩაცმული მოხუცის არაბუნებრივი თმის ფერი“. -კარლო კაჭარავას დღიურიდან.



კარლო 1964 წლის 7 თებერვალს სამტრედიაში დაიბადა. როგორც იხსენებენ, 2 წლის ასაკიდან დაიწყო ხატვა. მე-9 კლასში კლასელებთან ერთად ხელნაწერი ჟურნალი „დადაისტები" გამოუშვა. ჟურნალში ახალგაზრდები საკუთარ პოეზიას და ჩანაწერებს აქვეყნებდნენ. სკოლის დამთავრების შემდეგ სამხატვრო აკადემიაში ჩააბარა. სადაც თანამოაზრეებთან მამუკა ცეცხლაძესთან, გია ლორიასთან და გოგა მაღლაკელიძესთან ერთად შექმნა ჯგუფი „არქივარიუსები“, რომლის მანიფესტზეც თავად იმუშავა. „არქივარიუსების“ პირველი გამოფენა გია ლორიას სახლში მოეწყო.



ცოტა მოგვიანებით "არქივარიუსები" შეუერთდა ჯგუფს, რომელსაც „მე-10 სართული“ ერქვა. ეს სახელწოდება იმ სივრცის მდებარეობამ განსაზღვრა, სადაც ახალგაზრდა მხატვრები იკრიბებოდნენ და ქმნიდნენ ნამუშევრებს. სამხატვრო აკადემიის მე-10 სართულზე თავს იყრიდნენ: კარლო კაჭარავა, ოლეგ ტიმჩენკო, ნიკო და მამუკა ცეცხლაძეები, მამუკა ჯაფარიძე, ნიკო ლომაშვილი, თემურ იაკობაშვილი, გურამ წიბახაშვილი, გია დოლიძე, ზურაბ სუმბაძე, მაია ცეცხლაძე, ლია შველიძე. ამ ჯგუფმა გარდატეხა შეიტანა ქართულ მხატვრობაში და ახლა უკვე 80-იანელებად წოდებულმა თაობამ დიდი სულიერი ბიძგი მისცა მომავალ თაობებს. ეს მხატვრობა ტრადიციულთან შერწყმაში თანამედროვე სამყაროს, დასავლური ღირებულებების, თავისუფლებისა და საბჭოთა მარწუხებისგან გათავისუფლების სულისკვეთებას ატარებდა.

მათი გამოხატვისს ფორმებიც განსხვავებული იყო. იყენებდნენ ალტერნატიულ საშუალებებს, ალტერნატიულ მასალას. საქართველოში პირველები იყვნენ, რომლებმაც მიწისქვეშა გადასასვლელში პერფორმანს მოაწყვეს. ეს ის ადგილი იყო, სადაც ადამიანები ტრიალებდნენ, საქმეზე მიიჩქაროდნენ, ხალხი მიდი-მოდიოდა. ამავე სივრცეში ყველაზე რადიკალურ ფორმას მიმართეს მხატვრებმა -  ჩაამსხვრიეს მინები და მანეკენების ადგილი დაიკავეს. ამ პერფორმანსში ნიკო ცეცხლაძე და ოლეგ ტიმჩენკო მონაწილეობდნენ, კარლოს იდეური მეგობრები. იმავე სულისკვეთებას ატარებდა კარლო კაჭარავაც, რაც მის თეორიულ კვლევებსა თუ ნახატებში კარგად ჩანს. მისი პოეზიაც და მხატვრობაც თანამედროვე მიმდინარეობებით, კერძოდ „ბიტნიკებისა“ და პოპკულტურის ელემენტებით იკვებებოდა, რომელიც საინტერესო სინთეზს ქმნიდა მის შემოქმედებაში. ჯერ კიდევ ჩაკეტილ საზოგადოებაში ეს ჯგუფი მოიპოვებდა ისეთ ინფორმაციას, რომელიც იმ პერიოდისთვის აკრძალულად ითვლებოდა.



"მე-10 სართული" მოგვიანებით მარჯანიშვილის თეატრის სახელოსნოში გადავიდა, სადაც მამუკა ცეცხლაძე მუშაობდა და მათ შემოქმედებაში ამ პერიოდს „მარჯანიშვილის პერიოდად“ მოიხსენიებენ. 1988 წლიდან თბილისში მხატვრების ჯგუფური გამოფენები მოეწყო, სადაც კარლო კაჭარავაც მონაწილეობდა.



ჯგუფი ნელ-ნელა გაფართოვდა და პირველი გამოფენები მოეწყო საზღვარგარეთ, ძირითადად გერმანიაში. იმ პერიოდისთვის კარლო ხელოვნების ისტორიის მუზეუმში თანამედროვე ხელოვნების განყოფილებაში მუშაობდა.

„მხატვრის შემოქმედებაში მნიშვნელოვან ადგილს საბჭოთა და პოსტსაბჭოთა თემატიკა იკავებს. შესაბამისად, მისი სახე-ხატების უმრავლესობაც მის თანადროულ პრობლემატიკას ირეკლავენ და იზიარებენ, აისახებიან რა მის საგნებში, ქვეტექსტებში, მოვლენებსა თუ პერსონაჟებში. პური, ლამპები, გამუდმებით რაღაცის თუ ვიღაცის, შესაძლოა, სასწაულის მომლოდინე, ან უკვე იმედგადაწურული, დაღლილი სახეები, ქარხნები, ანგელოზები და ამ ყველაფერთან ერთად სრულიად ქაოსური აბსტრაქტული და პრიმიტიული ფორმები“. - ასე აღწერს მის სამყაროს, კარლო კაჭარავას შემოქმედების მკვლევარი დათო კოროშინაძე.

  • წინა
like
0

კომენტარის დამატება
×
სახელი*
კომენტარი*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.