კადრი წამის მეასედში...

იშვიათად შეხვდებით ადამიანს, რომელიც წამის მეასედში მიღებულ შთაბეჭდილებებს კადრში აღბეჭდავს, თან ამ პროცესებზე გააზრებულად გესაუბრება.
ის, რომ ხათუნა ხუციშვილის ნამუშევრები მართლაც შთამბეჭდავია და ფიქრთან ერთად ემოციას აღძრავს, შემთხვევითი არაა. ხათუნა არაჩვეულებრივი რესპონდენტია, მოვლენებზე საინტერესო დაკვირვებით, ადამიანის ბუნების ღრმა ცოდნის სურვილითა და საერთოდ... საინტერესო, წინააღმდეგობებით სავსე ისტორიით.



არჩევანი

- ფოტოგრაფიით დაინტერესება შესაძლოა ბავშვობის შთაბეჭდილებებმა გამოიწვია. დედას მამა სანქტ-პეტერბურგიდან იყო. ზაფხულობით ყოველთვის ჩავდიოდით მასთან. ერთხელ ბავშვები ექსკურსიაზე წაგვიყვანეს ქარხანაში, სადაც ფოტო და ვიდეოაპარატურა მზადდებოდა. იმდენად დიდი იყო შთაბეჭდილება, რომ ჩემი შეგროვებული ფულით ფოტოაპარატი
შევიძინე. როგორც კი ფოტოკამერა დავინახე, მივხვდი, რომ ფოტოგრაფია მაინტერესებდა. ჩემი ოჯახის წევრები ინჟინრები იყვნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ხელოვნების სფეროსთან კავშირი არ ჰქონდათ, მეხმარებოდნენ. იმ დროს ვიღებდი მეგობრებს, ქუჩაში დანახულ ადამიანებსა და მოვლენებს. სთრითფოტოგრაფია მაინტერესებდა. მოგზაურობა ყოველთვის მიტაცებდა. შთაბეჭდილებებს, როგორც ჩანს, ამით ვიღებდი, თუმცა გაუცნობიერებლად. ამდენს არ ვფიქრობდი არჩევანზე. გადაღების სურვილი მოულოდნელად მიჩნდებოდა. იმ წლებში ბევრი გატაცება მქონდა. კარგად ვთამაშობდი ჩოგბურთს, მიყვარდა ლიტერატურა და მუსიკა, მიტაცებდა მათემატიკა და ფიზიკა. შეიძლება ურთიერთგამომრიცხავი სფეროები გგონიათ, მაგრამ ხედვის ჩამოყალიბებაში ყველაფერი დამეხმარა. სკოლას რომ ვამთავრებდი, სარეჟისორო ფაკულტეტზე ჩაბარება მოვინდომე, კინოზე, მუსიკასა და გადაღებაზე ვიყავი შეყვარებული, ამის სინთეზს რეჟისორობაში ვხედავდი. 90-იანი წლები იყო. ურთულესი პერიოდი. თეატრალურ ინსტიტუტში ფილმის გადაღებაზე ზედმეტი იქნებოდა ლაპარაკი, კამერაც არ იშოვებოდა. კინოს სახლში, გაყინულ დარბაზში სეანსის ბოლომდე ვერ რჩებოდა მაყურებელი. დღემდე მახსოვს ერთი სეანსი, რომელსაც მხოლოდ მე და ერთი მაყურებელი შემოვრჩით, - დათო მესხი, რომელიც ასევე ფოტოგრაფია. იქ გავიცანით ერთმანეთი, როგორც ყველაზე გამძლეებმა.



ოჯახის წევრების რჩევით რეჟისორის პროფესიაზე უარი ვთქვი და ასევე ჩემთვის საინტერესო სფერო -  პროგრამირება ავირჩიე. აქ ლაპარაკი არ იყო პროფესიით თავის შენახვაზე, უფრო საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზების სურვილი მაწუხებდა. მოზღვავებულ ენერგიას ვგრძნობდი. ამ ენერგიას მიმართულება უნდა მისცემოდა. ფიზიკისა და თანამედროვე კომუნიკაციების სფეროში დიდი გარღვევებია, იმდენად საინტერესოა ამ პროცესებზე დაკვირვება, რომ სრულიად საკმარისი იქნებოდა ჩემთვის თანამედროვე ტექნოლოგიების სფერო. თან როცა ინტერესით უდგები ამ საქმეს, გამომთვლელი მანქანა კი არა, შემოქმედი ხდები. ვგრძნობდი, რომ ამ სფეროში დიდი პერსპექტივები ისახებოდა და კომპიუტერული სისტემებისა და ქსელების ფაკულტეტზე ჩავაბარე. ვმუშაობდით მიკროსქემებსა და ( სვეტა, პლატა ქართული სიტყვა არ არის და დატოვება არ ჩავთვალე საჭიროდ, რამდენადაც ჩემი ფიზიკის მწირი ცოდნიდან ვიცი, მიკროსქემა ჰქვია და იქნებ შენ კიდევ შეამოწმო) და რობოტებზე. გარეთ კი 90-იანი წლები და სიბნელეში ჩაძირული ქვეყანა იყო. იმ დროს დამაინტერესა მათემატიკამ. არ გეგონოთ, მართლაც ზუსტი მეცნიერებაა. აბსტრაქტული აზროვნების ფორმაა, რომელსაც საზღვარი არ აქვს. მივხვდი, რომ ყველაფერში, რაც უნდა მეკეთებინა, შემოქმედებით პროცესს ვეძებდი. ასე ჩამოვყალიბდი პროგრამისტად და ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ წავედი დუბაიში სამუშაოდ.



დუბაი

- დუბაიმდე სიახლეების ძიებამ მიმიყვანა. ევროპასა და ამერიკაზე რაღაც წარმოდგენა მქონდა. უფრო აზიური ქვეყნები მაინტერესებდა. ისეთი, რომელზეც არაფერი ვიცოდი. ამას აეროპორტშივე მივხვდი. უამრავ სხვადასხვა კულტურის მატარებელ ადამიანს გადავაწყდი, რაც ყველაფერში იკვეთებოდა - ჩაცმის კულტურიდან დაწყებული, მოძრაობით, სხეულის პლასტიკით დამთავრებული. მეგონა, სხვა პლანეტაზე ამოვყავი თავი. ხომ ყველაფერი ვიცით და გვინახავს, ზღვა, მთა, ბარი... ნამდვილი უდაბნო, - არასდროს. უდაბნო აღმოჩნდა დიდი, ულამაზესი მონსტრი, რომელიც ნელ-ნელა, ეტაპობრივად გშთანთქავს... თავისი მიზიდულობით. ამას გრძნობ მხოლოდ მაშინ, როცა იქ ცხოვრობ. ეს გახლავთ ლამაზად შეფუთული ქვეყანა, სადაც ყველანაირი კომფორტია, რაც თანამედროვე ადამიანს სჭირდება, მეტიც, გაქვს კარგი სახლი, აუზი სახლში, ყველაფერი, რაც მატერიალურ კომფორტს უკავშირდება, მაგრამ ნელა კვდები... შეიძლება ამანაც განაპირობა ჩემი შემდგომი გადაწყვეტილება, უნდა გადავრჩენილიყავი. ფოტოგრაფია ის საქმე აღმოჩნდა, რომელიც ყველაზე მეტად დამეხმარა. დუბაიში პროგრამისტად ვმუშაობდი, მქონდა კარგი ხელფასი და ყველაფერი...



ასაკით პატარა ვიყავი და სასიამოვნო იყო, რომ ვიღაცას ჩემი ცოდნა სჭირდებოდა. მერე მივხვდი, რომ ყოველივეს მხოლოდ ენერგია მიჰქონდა ჩემგან და სამ თვეში დავმძიმდი. დავფიქრდი, როდის ვგრძნობდი ბედნიერად თავს და რა იყო ის, რაც ამ შეგრძნებებს მაძლევდა. როგორც აღმოვაჩინე, ეს იყო ჩოგბურთი და ფოტოგრაფია, ის, რაც ბავშვობის კომფორტს უკავშირდებოდა. ასე ავიღე კამერა და გავედი ქუჩაში, დავიწყე გადაღება და გული გადავაყოლე. ის, რაც ადრე მაღიზიანებდა და "მჭამდა", სხვა რაკურსით დავინახე. დავიწყე გარემოზე დაკვირვება, სხვა ხედვა გამეხსნა. რამდენიმე თვის მერე მივხვდი, რომ შემეძლო, სასურველი საქმე პროფესიად გამეხადა და დუბაიშივე მოვძებნე ყველაზე დიდი კომპანია, რომელსაც ფოტოგრაფის ვაკანსიაზე ჰქონდა განაცხადი. გავგზავნე პორტფოლიო და მეორე დღეს გასაუბრებაზე დამიბარეს. ეს გახლდათ უზარმაზარი კომპანია, რომელიც 90-მდე ჟურნალს უშვებდა, მათ შორის მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ გამოცემებს, ანუ ლიცენზირებული ჰქონდათ ადგილობრივი მკითხველისთვის. სამსახურში ამიყვანეს. რაც ნიშნავდა, რომ წლების განმავლობაში დღეში 5 გადაღება მქონდა. მაგრამ ეს გახლდათ მეტად საინტერესო და მრავალფეროვანი პროცესი. ერთ დღეს შეიძლებოდა დონალდ ტრამპი გადამეღო, მეორე დღეს კი ლამაზად გაფორმებული კერძი...



მოუსვენარი ადამიანი ვარ და ვიპოვე საქმე, რომელიც ზუსტად ეთანხმებოდა ჩემს გუნებას. რაც მთავარია, ამ საქმეს შემოქმედებითი მუხტი ჰქონდა. ასე, კარდინალურად შეიცვალა ჩემი რეალობა. ეს საქმე გარკვეულ სირთულეებსაც უკავშირდებოდა - ვიღებდი ადამიანებს განსხვავებული რაკურსით... თან შეიძლება ისეთი რაღაც დამეფიქსირებინა, რასაც ფართო აუდიტორიას უმალავდნენ... მაგალითად, შეიხი, რომელიც გარკვეულ პოზიციონირებას არ დაეთანხმებოდა. ყოველივე კომპრომისებს უკავშირდებოდა, რომელზეც ან უნდა წასულიყავი, ან ზომიერების ფარგლებში, ასეთ რაკურსზე არ გეთქვა უარი და გაგეპარებინა. კომპრომისზე ვერ მივდიოდი, ამიტომ ისე ვფუთავდი, რომ გამოცდილი თვალი სათქმელს აუცილებლად დაინახავდა. დიდი სკოლა იყო, რადგან ბევრი პირობითობის გათვალისწინება მიხდებოდა. ჩემ წინაშე იყვნენ ადამიანები თავიანთი ისტორიებით, გამოცდილებებით ტყუილ-მართლით... თან დროში ვიყავი ლიმიტირებული და ესეც სირთულეს მიქმნიდა. მე ხომ მხოლოდ მსახიობებთან ან მოდელებთან არ მიწევდა მუშაობა. მოცემულ 5 წუთში პერსონის პორტრეტი უნდა შემექმნა. დროში ეს ადამიანი ისე უნდა გამეხსნა, რომ მისი დაფარული მხარეები სააშკარაოზე არ გამომეტანა. პორტრეტი თან საინტერესო, თან მისთვის მისაღები უნდა ყოფილიყო. საოცრად საინტერესო პროცესი იყო. ამას ერთვოდა ჩემი ინტერესი ადამიანური ბუნების მიმართ. შეიძლება ბანალურად მოგეჩვენოთ, მაგრამ ჩემი ფიქრები ყოველთვის ადამიანს უტრიალებს, - რანი ვართ ან რატომ ვართ? ფიზიკურად და ემოციურად ძალიან მღლიდა ეს პროცესი. თუნდაც სიცხეში აპარატურასთან ურთიერთობა. თან უცებ უნდა მომეხდინა საკუთარი ემოციების გარემოსთან ადაპტაცია, რადგან გადაღებიდან შეიძლება მწერალთან შინ აღმოვჩენილიყავი, რომელიც მაღალ მატერიებთან ურთიერთობს. მერე უცებ ბიზნესმენთან, რომელიც თავისი პერსპექტივიდან სამყაროს ახალ მოდელს გთავაზობს. ყველაზე შთამბეჭდავი ამ ამბავში აღმოჩნდა ადამიანის ბრძოლა საკუთარ სისუსტეებთან. სწორედ ეს გახდა ჩემი ინსპირაციაც.



ფოტოგრაფია

საბოლოოდ მივდივარ იმ დასკვნამდე, რომ ფოტოგრაფია ჩემთვის ადამიანის მთავარ კითხვებზე პასუხის ძიებაა. თუნდაც ბუნებასთან ინტერაქცია რომ ავიღოთ, ფიზიკა და შუქთან ურთიერთობა... მთავარი მაინც ადამიანია, მისი შინაარსი. შეიძლება ნაძვი და მდელო გადაიღო, მაგრამ კადრის მრავალნაირი ვერსია შეიქმნას მხოლოდ განწყობის გავლენით... შუქ-ჩრდილებით შეიძლება ზღაპარი შექმნა, ეს იქნება პეიზაჟის დახმარებით შექმნილი ემოცია. კარგია თუ იგივე ემოცია აღიძვრება ფოტოს დამთვალიერებელში. საბოლოოდ ფოტოგრაფიაში ადამიანის სიყვარულამდე, მის თანაგრძნობამდე მივდივარ. ადრეულ ასაკში უფრო კატეგორიული ვიყავი ადამიანის მიმართ. ასაკთან ერთად ეს ხედვა შეიცვალა. საკუთარი გამოცდილებებიც ახდენს გავლენას. ასე უფრო საინტერესო გახდა ცხოვრება.



ასე მეტის გაცემაც შემიძლია. ამ თემას ვუტრიალებ, თუმცა სხვადასხვა რაკურსით. სად წავაწყდები, არასდროს ვიცი, - შეიძლება მიყრუებულ სოფელში ანდა მეგაპოლისში. მარტოობის თემაც კი შეიძლება სხვადასხვანაირად გამოვხატო. თავად ისეთ გარემოში გავიზარდე, არასდროს განმიცდია. ხომ ვიცით თბილისური ურთიერთობები, სულ ვიღაც გყავს, სულ ვიღაცების გარემოცვაში ხარ. დუბაიში განვიცადე ნამდვილი მარტოობა. სრულიად განსხვავებულ გარემოში არავინ მყავდა ახლობელი. თავიდან მტკივნეული იყო. თუმცა, საკუთარ თავთან მარტო დარჩენილმა ბევრი საინტერესო რამ აღმოვაჩინე. თვითშემეცნების კუთხით აუცილებელიც კი აღმოჩნდა ეს განმარტოება. მოგვიანებით ეს განცდა კომფორტული გახდა და სიმშვიდეში გადაიზარდა. ამით იმის თქმა მინდა, რომ ფოტოსესია შეიძლება მარტოობას მივუძღვნა, მაგრამ ლამაზი კუთხით. კადრში შეიძლება ადამიანიც არ გამოვაჩინო, მაგრამ თვითონ კადრი მოგვიყვება ადამიანსა და მის სიმარტოვეზე...



როგორ შეიძლება გადმოცემა? - ფოტოგრაფია ხშირად ინტუიციურია, რაღაცას რომ ხედავ, თან გრძნობ. ეს გრძნობა წამის მეასედში იბადება. რასაკვირველია, ამ წამში გარკვეული ინტელექტუალური პროცესიც მიმდინარეობს, რომლის გადმოცემა რთულია. ის, რაც დაინახე და იგრძენი, კადრად რომ იქცეს, სხვებისთვისაც აღსაქმელი რომ გახდეს... ამის ანალიზს ვერ ახერხებ. მარტოობა შეიძლება დაჭმუჭნილი შარვლით გადმოსცე ან პედანტის მიერ სიმეტრიულად დაკეცილი ნივთებით... რთულია ამ პროცესისთვის თვალის მიდევნება. ამას ემატება შუქჩრდილების ცოდნა. რამეს რომ ვხედავთ, სინათლეა, როგორც ვხედავთ, ესეც სინათლეა. შუქჩრდილების თამაშითაც შეიძლება კადრის ამეტყველება. შეგიძლია კადრში შემოიტანო ისეთი შუქი, რომელიც ამ კადრს ისე გადმოსცემს, როგორც დაინახე და იგრძენი. შავ-თეთრი კადრი კიდევ სხვა დრამატიზმს, სიღრმესა და კონტრასტს გვაძლევს.



ხედვა

- ხედვა ალბათ ემოციური შთაბეჭდილებებით ყალიბდება. შეიძლება გავლენა კინოს სიყვარულმაც იქონია, დიდი ოსტატების ნამუშევრებთან ზიარებამ. ყურებისას შეიძლება სულ არ ვფიქრობდი კამერის მოძრაობასა და რაკურსებზე, მაგრამ ეს ვიზუალები დაილექა მეხსიერებაში. შეიძლება ისიც, რომ ბავშვობაში ხშირად დავდიოდი სანქტ-პეტერბურგში, სადაც ბევრი მუზეუმია. სხვა რა უნდა მქონოდა უკეთესი გასართობი, თუ არა იქ სიარული და შთაბეჭდილებების მიღება. პატარა კი ვიყავი, მაგრამ იმდენი ვნახე, მოვისმინე და განვიცადე... ამანაც გამზარდა ემოციურად. ფოტოგრაფიის კურსი არსად გამივლია და შემისწავლია. ეს ცოდნა პირადი გამოცდილებიდან მივიღე. შეიძლება უფრო დამიგრძელდა გზა, მაგრამ არავის გავლენით არ მოვსულვარ აქამდე. თან ძალიან სწრაფად მოხდა ყველაფერი.



ახლა...

- ახლა ქართულ გამოცემებთან ვთანამშრომლობ. იმიტომ, რომ რვა წელი დუბაიში გავატარე, ხშირად აქაური რესპონდენტების შესახებ ინფორმაციაც არ მაქვს. როგორ ვმუშაობ პორტრეტებზე? ისინი სხვადასხვა პროფესიის ადამიანები არიან. ვთქვათ, მოდიან გადაღებაზე. მათთან ურთიერთობას მარტივი დავალებებით ვიწყებ. განვიხილავთ ტექნიკურ საკითხებს, მაგალითად, რა ფერის სამოსი უნდა ეცვას, ანდა როგორი განათება იქნება საუკეთესო. ამ ფონზე იკვეთება მისი ენერგეტიკა, რომელსაც გრძნობ და იჭერ. გადაღებამდე ადამიანი ბუნებრივ გარემოშია, უფრო მოშვებულია და ადვილად იხსნება. აკვირდები მის ემოციებს, პლასტიკას. მისდამი შთაბეჭდილება 5 წუთში ყალიბდება. ამასთან, ადამიანის სახე ხომ მეტყველია, სადაც ცხოვრებისეული, განვლილი გზა აღიბეჭდება. ჩემი გამოცდილება და ადამიანის ზოგადი ინფორმაცია ქმნის წარმოდგენას, რომელიც ფოტოზე გადამაქვს. ბევრნაირი პორტრეტის გადაღებაა შესაძლებელი, მაგალითად, როცა ადამიანი ფოტოზე ლამაზია და კარგად გამოიყურება... ანდა, შეიძლება ისეთი რაკურსით წარმოადგინო, როგორიც არ ეგონა თავი. მოსწონს თუ არა, სხვა საკითხია, ანუ ახალი ინფორმაციაა მისთვის და არაა მისაღები. ვინაიდან ადამიანი მიყვარს, ვცდილობ, ნაკლებად წარმოვაჩინო არამიმზიდველი რაკურსით, ნაკლები სიმძიმეებით. მანიპულაცია შესაძლებელია, მაგრამ ვცდილობ, არ შევცდე. ამავდროულად ობიექტურობის დაცვაც აუცილებელია. ანუ კომპლექსურად წარმოვაჩენ, პორტრეტში ადამიანის სხვადასხვა შრის გამოჩენას ვცდილობ.



დაბრუნება

- დუბაი ამოვწურე. იქ ყველა ნორმალური ადამიანი გიჟდება. ამის გამო ხშირად იცვლებიან თანამშრომლები, განსაკუთრებით უცხო ქვეყნებიდან ჩასულები. ჩამოსულებს ჯერ ერთნაირი დაბნეულობა აღებეჭდებოდათ, სამ თვეში პრობლემებზე იწყებდნენ საუბარს, 6 თვეში ზუსტად ვიცოდი, რა პრობლემები შეექმნებოდათ და ერთ წელიწადში ვინ წავიდოდა და ვინ დარჩებოდა. იქ არასდროს არის ღრუბლიანი ამინდი, არასდროს შრიალებენ ხეები, არასდროს წვიმს, არასდროს თოვს, არ არსებობს სეზონები... ტარკოვსკის ფილმი "სოლარისი" მახსენდება, მისი გმირი ქაღალდის ფიგურების შრიალს რომ ისმენს. კონდიციონერს ვრთავდი და თბილად ვიცვამდი, რომ ზამთრის იმიტაცია შემექმნა. მთელი გენეტიკური მეხსიერება ამიჯანყდა. ისეთ ვაკუუმში აღმოვჩნდი, ხელოვნურად ვქმნიდი რაღაცებს, მათ შორის სამუშაო გრაფიკს, რომელიც ფიქრის და განმარტოების საშუალებას არ მაძლევდა.



კარიერის პიკზე ვიყავი. დამაწინაურეს და ამ უმსხვილესი ორგანიზაციის ფოტოგრაფიის განყოფილების დირექტორად დამნიშნეს. ყოველწლიურად წლის ფოტოგრაფის ჯილდოს გადმომცემდნენ, მათ შორის საუკეთესო პორტრეტებისთვის. მეტი რა მინდოდა. სამშობლოში ვითომ შვებულებით წამოვედი. ამასობაში გავიცანი ჩემი მომავალი მეუღლე და დავოჯახდი. შემდეგ ორსულობა, ბავშვის გაჩენა და შევრჩი აქაურობას. საქართველოში ყოფნის პერიოდში ყველაზე დიდი ენერგია ბავშვის აღზრდას მივუძღვენი. ის 5 წლისაა. აქ სხვადასხვა გამომცემლობასთან ვთანამშრომლობ. საკუთარი პროექტებისთვის არ მრჩება დრო. ახლა ვცდილობ, ვუსმინო საკუთარ თავს, დავაკვირდე გარემოს. გადავიღო ისე, რომ საკუთარ თავსაც დავეხმარო და სხვებსაც.



ქეთი დარჩია

like
0

კომენტარის დამატება

სახელი*
აღწერა*
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.